ရွာေဖြေရး ...

PO Box 320-207, San Francisco, CA 94132-0207, USA – editors @ moemaka.net ((510) 854-6501)။
မိုးမခ ရံုးစားပြဲ - Home ရံုးခန္းအသစ္၊ အမွတ္ (၁၂၄)၊ ၅၇ လမ္း၊ မဟာဗႏၶဳလ လမ္းမ၊ ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊
ဖုန္း – ၀၉ ၂၅၂ ၂၄၉ ၀၉၄ ၊ ၀၉ ၄၂၁ ၇၄၃ ၇၅၃ ၊ ၀၉ ၅၀၄ ၁၀ ၅၈ ၊ ၀၉ ၄၃၀ ၄၆၃ ၉၉ (မႏၱေလး)။ ။ စာတိုက္ေသတၱာ (၈၂၅)၊ ရန္ကုန္စာတိုက္ၾကီး။

ေအာင္သူၿငိမ္း - နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္း စိတ္ဒဏ္ရာေတြ

 ေအာင္သူၿငိမ္း - နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္း စိတ္ဒဏ္ရာေတြ
(မိုးမခ) မတ္လ ၂၃၊ ၂၀၁၇

သိပ္မၾကာေသးမီက ဂ်ီနီဗာ ကုလသမဂၢ ကြၽမ္းက်င္သူ မစၥ ယန္ဟီလီက ျမန္မာႏိုင္ငံက နက္ရိႈင္းစြာအျမစ္တြယ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို ေသခ်ာကိုင္တြယ္ဖို႔ အၾကံေပးခဲ့တယ္။
(Deep rooted human rights challenges must be tackled in Myanmar’s new political era – UN expert, March 18, 2016.)

သူက ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ အခုကာလဟာ ေရေျပာင္းေျမေျပာင္းကာလလို႔ သတ္မွတ္ၿပီး၊ အစိုးရအသစ္အေနနဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိး ေဖာက္မႈအတြက္ စိုးရိမ္ပူပန္ ရွိေနၾကတဲ့ ကိစၥေတြကို ေသခ်ာကိုင္တြယ္ပါလို႔ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။  အစိုးရသစ္က "ပိုေနျမဲ-က်ားေနျမဲ" (Status-quo) က ေဖာက္ထြက္ရမယ္လို႔လည္း အၾကံေပးပါတယ္။

ဒီကိစၥေတြက ခုတေလာ ျမန္မာျပည္ဟိုဘက္-သည္ဘက္ က်ေနာ္ခရီးထြက္ေန၊ စကားေျပာဆိုေနရာကေန ရလာတဲ့ အသိ၊ ၾကားနာခဲ့ရတဲ့ ေျပာဆိုခ်က္ေတြနဲ႔ တိုက္ဆိုင္လို႔ ျပန္ေျပာခ်င္လာပါတယ္။

တေလာက က်ေနာ္ ေျမလတ္ပိုင္း ေခ်ာက္ၿမိဳ႕ကို ေရာက္ေတာ့ အေဒၚႀကီးတေယာက္ေတြ႔ပါတယ္။  သူက ႏိုင္ငံေရးစိတ္ဝင္စား သူလည္း မဟုတ္ပါ။  သာမာန္ေစ်းေရာင္းဝယ္ေနတဲ့ ကုန္သည္တဦးပါပဲ။  သူက ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္မီကာလမွာေတာ့ တက္တက္ႂကြႂကြနဲ႔ အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (NLD) မဲေအာင္ႏိုင္ေရးအတြက္ စည္းရံုးေပးခဲ့ပါတယ္။  သူ႔ဆုိင္မွာ ေစ်း ဝယ္လာသူေတြကို ဘယ္ပါတီကို မဲေပး မလဲ ေမးပါတယ္။  လူတိုင္းကိုသူက NLD ကို မဲေပးဖို႔ တိုက္တြန္းခ့ဲပါတယ္။  က်ေနာ္ က ဘယ္လိုျဖစ္လို႔ ဒီလိုတက္ႂကြစြာ လုပ္ေနရသလဲဆိုတာ စူးစမ္းခ့ဲပါတယ္။

သူေျပာတာက အရင္အစိုးရေတြ (အထူးသျဖင့္ စစ္အစိုးရေတြ) ရဲ႕ ဖိႏွိပ္မႈေတြက မ်ားလြန္းခဲ့လို႔ပါ။  သူတို႔ ေခ်ာက္ၿမိဳ႕က လြတ္လပ္ေရးေက်ာက္တိုင္ဟာ ကာလအေတာ္ေတာ္ၾကာၾကာ ျခံဳႏြယ္ပိတ္ေပါင္းေတြနဲ႔ ဖုံးေနခဲ့ရတာ သူမႏွစ္ၿမိဳ႕ပါဘူး။  အရင္အစိုးရ လက္ထက္ေတြက အိမ္မွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဓာတ္ပံုကို ခ်ိတ္ထားရင္ေတာင္ ျပစ္မႈေျမာက္သလို ျဖစ္ေနခဲ့ ပါတယ္။  ေစ်းသည္အေဒၚႀကီးအေပၚ တိုက္ရိုက္ဖိႏွိပ္မႈ မခံစားရေပမယ့္ သူတန္ဖိုးထားတဲ့ လြတ္လပ္ေရးေက်ာက္တိုင္၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္တို႔အေပၚ လ်စ္လ်ဴျပဳထားတာ နည္းနည္းေလးမွ သူမခံစားႏိုင္ပါဘူး။

ဒါေပမယ့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ အစိုးရ ပြင့္လင္းလာတဲ့အခါမွာေတာ့ လြတ္လပ္ေရးေက်ာက္တိုင္ကို ျပန္ေဖာ္ထုတ္၊ ထံုးသုတ္တာေတြ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။  ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေက်ာက္ရုပ္ကို ျပန္လည္မြမ္းမံျပင္ဆင္တာ ေတြ႔လာရပါတယ္။  အဲဒါအျပင္ ေခ်ာက္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ဂုဏ္ထူး ေဆာင္ ေရနံေျမ ေတာ္လွန္ေရးတပ္သားႀကီး သခင္ဖိုးလွႀကီးရုပ္တု ေနရာခ်မယ္ေတာ့၊ အမႈိက္ပံုေနရာကိုသာ အာဏာ ပိုင္ေတြက ခ်ေပးခဲ့ေၾကာင္းလည္း မေက်မခ်မ္း ေျပာပါေသးတယ္။ ခုခါမွာေတာ့ အေတာ္ဂုဏ္ယူစရာျပယုဂ္ ျဖစ္ေနပါၿပီ။

က်ေနာ္က ဒီျဖစ္ရပ္ေတြကို တျခားေနရာမွာ ျပန္ေျပာျပမိေတာ့၊ ထားဝယ္က လူငယ္တေယာက္က ခုထိတိုင္ ထားဝယ္ၿမိဳ႕ က လြတ္လပ္ေရးေက်ာက္တိုင္ကို ပစ္စလက္ခတ္ ထားထားတာ ေျပာျပပါတယ္။  တခ်ိန္က ကာရာအိုေကဆိုင္နဲ႔ ဘီယာဘား ဖြင့္ခဲ့တဲ့ ေနရာေတာင္ ျဖစ္ခဲ့ေသးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ထားဝယ္ၿမိဳ႕မွာ စကားေျပာခဲ့ရတဲ့ တျခားသူေတြကလည္း ဦးသိန္းစိန္အစိုးရ တက္ခါစ တိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဦးခင္ေဇာ္ရဲ႕ ေမာက္မာပံုေတြ ျပန္ေျပာျပၾကပါတယ္။  ညဆိုရင္ သူ႔အိမ္ေရွ႕လမ္းမႀကီး တခုလံုးကို ပိတ္ပစ္လိုက္တာ၊ လမ္းပိတ္တာ မေက်နပ္လို႔ ေအာ္ဟစ္သြားၾကတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြကို လိုက္ဖမ္းဆီးခဲ့တာ၊ သူက Isuzu Big Horn ကားစီးလို႔၊ အလား တူကားကို စီးတဲ့ၿမိဳ႕က ကုန္သည္တေယာက္ကို လိုက္ၿပီး ျပႆနာလုပ္ပံုေတြကို ၾကားရပါတယ္။  ကုန္သည္ တဦးကလည္း ဦးခင္ေဇာ္ကာလက ျပႆနာတက္ႏိုင္လို႔ သူကိုယ္တိုင္ ရန္ကုန္မွာ ကာလတခုထိ လာၿပီးေရွာင္ေနခဲ့ ရတဲ့အေၾကာင္း ေျပာျပ ၾကပါတယ္။  ဖိႏွိပ္တဲ့ေလထုကို သူတို႔ေျပာစကားေတြကေန က်ေနာ္ခံစားလိုက္ႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုကိစၥေတြကို ခရီးတခုသြားရင္း မိတ္ေဆြတေယာက္ကို ျပန္ေျပာျပမိပါတယ္။  က်ေနာ္တို႔ စကားကို ေဘးက ထိုင္နား ေထာင္ေနတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာငယ္တဦးကလည္း သူ႔အေတြ႔အၾကံဳကို ျပန္လို႔ ေျပာျပပါတယ္။ "အစ္ကိုရယ္.. က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံကို လူဆိုးေတြ အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာပါ" လို႔ သူက ျပန္ေျပာျပပါတယ္။ သူရွမ္းျပည္နယ္မွာ တာဝန္က်ေနစဥ္ (တြင္း-၂) ဗိုလ္ ခ်ဳပ္ႀကီး တင္ဦးနဲ႔ ဆံုရပံုကို သူေျပာျပပါတယ္။ ေတြ႔ေတြ႔ခ်င္း ေဆာက္နဲ႔ထြင္း "မေအ--ိုးေလး၊ သတိဆြဲထားစမ္း" ဆိုၿပီး စၾကံဳ ရပံုကို သူေျပာျပပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ စစ္တပ္အာဏာပိုင္ေတြက အရပ္ဘက္ဝန္ထမ္းေတြဆီ ေရာက္လာတဲ့အခါ "စစ္ဦး ဘီလူး" ဗ်ဴဟာနဲ႔ ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္း ဆက္ဆံၾကပံုေတြကိုလည္း အျခားဝန္ထမ္းမ်ားစြာဆီက ၾကားခဲ့ရဖူးပါတယ္။ "ေရဘူး ေပါက္တာ မလိုခ်င္ဘူး၊ ေရပါတာပဲ လိုခ်င္တယ္" ဆိုတဲ့ ရလဒ္သာ အဓိက၊ က်န္တာဘယ္လိုလုပ္လုပ္ဆိုတဲ့ ဗ်ဴဟာကလည္း အေတာ္ဒုကၡေပးခဲ့ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ အခု အင္ဂ်င္နီယာေလး ေတြ႔ရတဲ့ ဒုကၡက မေသးလွပါဘူး။  သူ ရွမ္းျပည္ရွိစဥ္ တံတားတခု တည္ေဆာက္ေနစဥ္ မွာ ဗိုလ္မွဴးႀကီးတစ္ဦး တံတားလာစစ္ပါတယ္။  (ၿပီးခဲ့တဲ့အစိုးရကာလမွာ ထင္ရွားတဲ့ဝန္ႀကီးတစ္ဦးပါ)။  တံတားစစ္စဥ္ ည အိပ္ေတာ့ မိန္းမရွာခိုင္းပါတယ္။ "မရရင္ မင္းသနပ္ခါးလူးၿပီးလာခဲ့" ဆိုတာမ်ဳိးပါ ေျပာလိုက္ပါတယ္။

သူတို႔တံတားနားက ရွမ္းေက်းရြာက အိမ္ေျခ ၃၅ လံုးပဲ ရွိပါသတဲ့။ သူ႔အဖို႔ေတာ့ ရွက္လည္းရွက္၊ ေၾကာက္လည္းေၾကာက္ခဲ့ရတဲ့ ညခင္းပါ။ ေနာက္ဆံုး ရြာထဲက တစ္ခုလပ္၊ မုဆိုးမေတြကို ရွာၾကံေပးခဲ့ရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ "အစ္ကိုရယ္… အဲဒီအခ်ိန္က က်ေနာ့္ လစာက ၄၀၀ ေက်ာ္ပါ။ က်ေနာ္ ၂၀,၀၀၀ က်ပ္ေပးၿပီး၊ အဲသည္အမ်ဳိးသမီးကို ရွိခိုးမတတ္ ေတာင္းပန္ေပးခဲ့ရတယ္" လို႔ ဆိုပါတယ္။  “က်ေနာ္တို႔ ႏိုင္ငံကို လူဆိုးေတြအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တာပါ” လို႔ ထပ္ထပ္ၿပီး ေျပာပါေသးတယ္။

က်ေနာ့္မိတ္ေဆြ တေယာက္ကလည္း အလားတူျပန္ေျပာပါေသးတယ္။ နယ္တခုကို ဗ်ဴဟာမွဴးေရာက္လာတယ္၊ အလားတူ မိန္းမရွာခိုင္းတဲ့အေၾကာင္း၊ ေဒသခံတပ္ရင္းက တပ္ရင္းမွဴးက သူနဲ႔အတူ အဲဒီၿမိဳ႕ကေလးထိပ္က ေစတီမွာ တနာရီ ေလာက္ လာၿပီးငို၊ မ်က္ရည္က်ေနခဲ့ရတဲ့ ကိစၥကို ျပန္ေျပာျပပါတယ္။  ဒါေတြဟာ တခ်ိန္ အာဏာကို အလြန္အကၽြံ က်င့္သံုးခြင့္ရွိေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ အာဏာအလြဲသံုးစားမႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ကိစၥေတြပါ။

ျပန္ခ်ဳပ္ရရင္ လူေတြမွာ စိတ္ဒဏ္ရာေတြက နည္းနည္းကေန၊ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ထိ ရွိေနၾကပါတယ္။  ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား လည္း အက်ဥ္းသားအေလ်ာက္၊ သာမာန္ျပည္သူ၊ ဝန္ထမ္းလည္း ဝန္ထမ္းအေလ်ာက္ပါ။  ျပန္လည္ရင္ၾကားေစ့ေရး၊ ေက် ေအးေရး ေျပာေနၾကေပမယ့္ ဒီလိုကိစၥေတြကို သူတို႔ေမ့ႏိုင္ၾကမွာ မဟုတ္ပါဘူး။  နက္နက္ရိႈင္းရိႈင္း အျမစ္တြယ္ေနၾကမွာပါ။  ၿပီးခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ေျပာင္းလဲခ်ိန္တန္ၿပီ ဆိုၿပီး၊ စည္းရံုးမႈေအာက္မွာ NLD ကို တခဲနက္မဲေပးခဲ့ၾကတာလည္း အံ့ၾသစရာ ေကာင္းလွတဲ့ကိစၥေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ တကယ့္ အေျပာင္းအလဲကို လိုခ်င္ေနၾကတာပါ။

က်ေနာ္တို႔ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ အသြင္ကူးေျပာင္းေရးကာaလ တရားမွ်တမႈ (Transitional justice) ဆိုတာ ေလသံေတာင္ ဟဟ မေျပာႏိုင္ေသးတဲ့ အေျခအေနပါ။  အစိုးရသစ္လက္ထက္မွာေတာ့ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကို မစၥ ယန္ဟီလီအၾကံေပးသလို ေသခ်ာကိုင္တြယ္ၿပီး၊ တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေစခ်င္ပါတယ္။

ေအာင္သူၿငိမ္း
မတ္ ၂၂၊ ၂၀၁၆ ခုႏွစ္