ရွာေဖြေရး ...

PO Box 320-207, San Francisco, CA 94132-0207, USA – editors @ moemaka.net ((510) 854-6501)။
မိုးမခ ရံုးစားပြဲ - Home ရံုးခန္းအသစ္၊ အမွတ္ (၁၂၄)၊ ၅၇ လမ္း၊ မဟာဗႏၶဳလ လမ္းမ၊ ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊
ဖုန္း – ၀၉ ၂၅၂ ၂၄၉ ၀၉၄ ၊ ၀၉ ၄၂၁ ၇၄၃ ၇၅၃ ၊ ၀၉ ၅၀၄ ၁၀ ၅၈ ၊ ၀၉ ၄၃၀ ၄၆၃ ၉၉ (မႏၱေလး)။ ။ စာတိုက္ေသတၱာ (၈၂၅)၊ ရန္ကုန္စာတိုက္ၾကီး။

ေလာကပါလ ● ေဒၚနယ့္စိတ္ဓာတ္ - အပုိင္း (၄)

ေလာကပါလ ● ေဒၚနယ့္စိတ္ဓာတ္ - အပုိင္း (၄)
(မုိးမခ) ဇြန္ ၂၃၊ ၂၀၁၆

[ဂ]
● သူ႔အမူအက်င့္
ရင္ဆိုင္ျခင္းအႏုပညာစာအုပ္တြင္ ထရန္႔သည္ အမႈေဆာင္အရာရွိခ်ဳပ္မ်ားႏွင့္ အျခားေသာရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းေနၾကရသူမ်ားကို ေတြ႔ဆံုၿပီး “ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ေတြး၊ အားသာခ်က္ကိုသံုးၿပီး အျမဲတန္းတံု႔ျပန္တိုက္ခိုက္” ၾကဘို႔ တိုက္တြန္းသည္။ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမႈတရပ္တြင္ပါဝင္ၿပီဆိုလွ်င္ ျပန္မလွန္ႏိုင္သည့္အင္အားျဖင့္ စတင္ၿပီး ႀကီးႀကီးမားမား ေမွ်ာ္ေတြးထားရမည္။ “က်ဳပ္က သိပ္ၿပီးျမင့္ျမင့္မွန္းတယ္။ ၿပီးရင္ အဲသည္ေနရာေရာက္တဲ့အထိ တြန္းလိုက္ တင္လိုက္ တြန္းလိုက္ တင္လိုက္ က်ဳပ္ အဆက္မျပတ္လုပ္ေတာ့တာ” ဟု သူက ေရးသားထားသည္။

ထရန္႔ဆိုလိုေသာ “ရင္ဆိုင္ျခင္း” သေဘာတရားမွာ စိတ္ပညာရွင္မ်ားေျပာေလ႔ရွိသည့္ ကိုယ္ေရးစီမံခ်က္ (personal schema) တမ်ိဳး ျဖစ္ေလသည္။ သူ႔အေတြးထဲသို႔ ခ်ဥ္းနင္းဝင္ေရာက္လာသည့္ ေလာကႀကီးအား သိရွိေစႏိုင္ေသာ နည္းနာ တရပ္ပင္ျဖစ္၏။ ေကာ့နစ္တသိပၸံပညာ (Cognitive Science) သုေတသနက လူတိုင္းလူတိုင္း အသစ္အသစ္ေသာ လူမႈေရး သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို ထိထိမိမိအက်ိဳးရွိရွိ အသံုးခ်ရန္ အလို႔ငွာ ကိုယ္ေရးစီမံခ်က္မ်ားအေပၚတြင္မွီခိုရသည္ဟု ေထာက္ျပသည္။ ကိုယ္ေရးစီမံခ်က္ သေဘာသဘာဝအရ တဦးတေယာက္၏အာရံုကိုျခံဳ႕၍ ႀကံဳဘူးၿပီးသား ေခါက္ရိုးက်ိဳးခ်ဥ္းကပ္နည္းမ်ားအေပၚတြင္သာ စူးစိုက္ ေစသည္။ ေျပာင္းလဲေနေသာ အေျခအေနမ်ားအတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရန္လည္း လိုအပ္ေကာင္းမွ လိုအပ္မည္ျဖစ္သည္။ ေအာင္ျမင္ေသာဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ျခင္းျဖစ္ဘို႔ရာ ေသာ့ခ်က္တခုမွာ  မိမိ၏ကိုယ္ေရး စီမံခ်က္ကို မိမိကိုယ္တိုင္ သိရွိနားလည္ထားျခင္းပင္ျဖစ္၏။ သို႔မွသာ ေျပာင္းလဲရန္လိုအပ္လာလွ်င္ လိုအပ္သည့္ အခ်ိန္တြင္ လိုအပ္သလိုအေျပာင္းအလဲ ျပဳလုပ္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

စေကာ့တလန္တြင္ မယ္နီးအိမ္ယာအတြက္ညွိႏိႈင္းၾကစဥ္ ထရန္႔သည္ တြမ္ဂရစ္ဖင္ထံမွ ေအာ့ေၾကာလန္ေအာင္ တခုၿပီးတခု ေတာင္းဆိုကာ မေျပာပေလာက္သည့္ကြဲလြဲမႈမ်ားကိုပင္ ခက္ခက္ခဲခဲအေပးအယူေတြလုပ္ရင္း စိတ္ပန္းေစခဲ့သည္။ ထိုးႏွက္ တိုက္ခိုက္မႈကို မည္သည့္အခ်ိန္တြင္မွသူမစြန္႔လႊတ္။ “တခါတခါ လိုတာရေအာင္ ရင္ဆိုင္ၿပီးညွိႏိႈင္းရတဲ့ခါ အခ်ဳိ႕အဝက္က ခင္ဗ်ားရဲ႕ၿပိဳင္ဆိုင္မႈကို ေသးသိမ္ေစတယ္” ဟု ထရန္႔ကေရးသားထားသည္။ ေဂါက္ကြင္းအၿပီးသတ္ႏိုင္ရန္လိုအပ္ေသာ ေျမမ်ားကိုေရာင္းခ်ဘို႔ ေဒသခံမ်ားကျငင္းဆန္ၾကေသာအခါ ထရန္႔က သတင္းစာမ်ားႏွင့္ ေဒးဗစ္လက္တာမင္းရိႈး (Late Show With David Letterman) တို႔မွတဆင့္ သူတို႔ကို ရႈတ္ခ်ခဲ့၏။ ေဒသခံမ်ာကို ေအာ္ဂလီဆန္စရာ တဲစုတ္ေတြထဲက ေတာသားမ်ားအျဖစ္ ပံုေဖၚခဲ့ေလသည္။ လံုေလာက္သည္မရွိ (Never Enough) တြင္ အန္တိုနီယို (D’Antonio) ျပန္လည္ ေဖါက္သည္ခ်သကဲ့သို႔ ထရန္႔၏ေစာ္ကားမႈသည္ ၿဗိတိသွ်ကြၽန္းငယ္တဝွမ္း သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ သူတို႔၏ အမုန္းတရား မ်ားကို ေပါက္ပြားေစခဲ့၏။ အမုန္းမွေပၚေပါက္လာေသာ စိတ္ကူးစိတ္သန္းျဖင့္ ထရန္႔ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ကေလာ္ခဲ့သည့္ “ခင္ဗ်ားတို႔ကိုေၾကာသြားၿပီ” (You’ve Been Trumped) မွတ္တမ္းတင္ ရုပ္ရွင္ရိုက္ကူးသူ ေဒသခံလယ္သမားတျဖစ္လဲ အခ်ိန္ပိုင္းတံငါသည္ မိုက္ကယ္ဖို႔ (Michael Forbes) ကို ေန႔ခ်င္းညခ်င္း အမ်ိဳးသားသူရဲေကာင္းအျဖစ္သို႔ ဘဝေျပာင္းေစခဲ့၏။ သူ႔အိမ္မွ စပါးက်ီေပၚတြင္ “ေဂါက္ကြင္း အလိုမရွိ” (NO GOLF COURSE) စာသားကို ေရးခ်ယ္ထားၿပီးေနာက္ ထရန္႔ကိုလည္း “ခင္ဗ်ား ပိုက္ဆံ ျပန္ယူၿပီး ခင္ဗ်ား_င္ေခါင္းထဲ ထဲ့ထားလိုက္” ဟု ေျပာခဲ့သူ ဖို႔ သည္ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္ စေကာ့တလန္၏ အျမင့္ဆံုး ဂုဏ္ထူးေဆာင္အျဖစ္ ဂလင္ဖီဒစ္စေကာ့တလန္စိတ္ဓါတ္ဆု (Glenfiddich Spirit of Scotland Awards) ခ်ီးျမႇင့္ျခင္း ခံခဲ့ရေလသည္။ (တိုက္ဆိုင္စြာ ထိုႏွစ္မွာပင္ ထရန္႔၏ေဂါက္ကြင္းသည္လည္း ၿပီးေျမာက္ျခင္းသို႔ ေရာက္ခဲ့၏။ ထရန္႔က ေဂါက္ကြင္းတည္ေဆာက္မႈေၾကာင့္ အက္ဘာဒင္းနယ္ေျမတြင္ အလုပ္အကိုင္ အခြင့္အလန္းေပါင္း ၁၂၀၀ ဖန္တီးေပးႏိုင္ မည္ဟု ကတိျပဳခဲ့ေသာ္လည္း ယခုအခ်ိန္အထိ ၂၀၀ သာ မွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ေသးသည္။)

ေအာင္ျမင္ေသာရင္ဆိုင္ရယူျခင္းအတြက္ ထရန္႔၏အၾကံျပဳခ်က္မ်ားတြင္ မုန္းစကိုတိုေစမည့့္ နည္းနာနိႆယ ေတြလည္း ပါဝင္ပါသည္။ အားနည္းခ်က္ကိုကာကြယ္ (မွားယြင္းႏိုင္သည္မ်ားကိုႀကိဳျမင္)၊ ေရြးခ်ယ္စရာ မ်ားမ်ားထား၊ ဖြင့္ေျပာ၊ ေပ်ာ္စရာ ရွာ။ သမၼတအျဖစ္ တရုပ္ႏွင့္ကြယ္သြယ္မႈရလဒ္ပိုမိုေကာင္းမြန္ရန္ ေဆြးေႏြးမည္ ဟု ထရန္႔က ေျပာသည္။ ေဆးဝါးကုမၸဏီမ်ား ေဆးရံုမ်ားႏွင့္ရင္ဆိုင္ညွိႏႈိင္းၿပီး ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေတြရရွိေစေရး အာမခံသည္။ နယ္စပ္တံ တိုင္းကုန္က်စရိတ္ကို မကၠဆီကိုဘက္မွ က်ခံေစေရး အားစိုက္တြန္းအားေပးမည္။ အေမရိကန္တို႔ အသာရေစမည့္အလုပ္ မ်ိဳး ဆိုပါစို႔ စီအီးအိုတေယာက္ သူ၏ ကုမၸဏီကို မကၠဆီကိုသို႔ေျပာင္းေရႊ႕ဖြင့္လွစ္လိုလွ်င္ သူ႔အေနႏွင့္တယ္လီဖုန္းကေလး ေကာက္ကိုင္ကာ ဆိုင္ရာလူေတြကို ေခၚလိုက္ရံုပင္ဟု မဲဆြယ္ပြဲတေလွ်ာက္ ထရန္႔ မၾကာခဏေျပာတတ္သည္။

[၉]
ထရန္႔၏ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆက္ဆံမႈႏွင့္ တဦးတေယာက္ခ်င္းညွိႏႈိင္းမႈတို႔အေပၚ အာရံုစိုက္ျခင္းက ထိလြယ္ရွလြယ္ ႏိုင္ငံေရးအေလ့ အထတရပ္ကို အေလးဂရုျပဳရာေရာက္၏။ ပံုစံအားျဖင့္ ၁၉၆၀ ခုႏွစ္မ်ားအတြင္း သမၼတ လင္ဒန္ဂြၽန္ဆင္ (Lyndon B. Johnson) က လူ႔အခြင့္ေရးဥပေဒျပဌာန္းေရးႏွင့္ အျခားလူမႈေရးအစီအစဥ္မ်ားကို တြန္းအားေပးရာတြင္ ေအာင္ျမင္ေစခဲ့သည့္ အားျဖည့္မႈတခုမွာ ဥပေဒျပဳသူမ်ားကိုသိမ္းသြင္းရာ၌ ၿပိဳင္ဖက္ကင္းေသာ သူ၏ကြၽမ္းက်င္မႈပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ဆန္႔က်င္ ဘက္အားျဖင့္ အိုဘားမားသည္ ကြန္ဂရက္အမတ္ တဦးခ်င္းစီႏွင့္ အေနနီးနီးႏွင့္ အရာေရာက္ေသာ ဆက္ဆံေရးမ်ဴိးရရွိဘို႔ ကိုယ္တိုင္ကိုယ္ၾကပ္ အားထုတ္ လုပ္ကိုင္ျခင္းမရွိဟု  စြတ္စြဲခံေနရ၏။

သို႔ဆိုေသာ္ျငား ရင္ဆိုင္ရယူျခင္းသည္ သမၼတတဦး၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာအခ်ိဳ႕အတြက္သာ သင့္ေတာ္လ်က္  ေခတ္သစ္ သမၼတအလုပ္မွာ ျမားေျမာင္ရႈပ္ေထြးေလရကား ပုဂၢိဳလ္ေရးကၽြမ္းဝင္မႈတခုတည္းအေပၚ အမွီသဟဲ ျပဳရံုျဖင့္ မလံု ေလာက္ပါေခ်။ သမၼတသည္ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ား ဝန္ႀကီးမ်ား လႊတ္ေတာ္အမတ္မ်ား စေသာ အထင္ကရပုဂၢိဳလ္မ်ားစြာတို႔၏ ပုဂၢလဓိ႒ာန္ဆက္ဆံေရးထက္သာလြန္ေသာ အဖြဲ႔အစည္းတခု၏ မူေဘာင္အတြင္း၌သာ အလုပ္လုပ္ကိုင္ရသည္။ အထက္ ျမက္ဆံုးေခါင္းေဆာင္တို႔မွာ နိစၥဓူဝႏိုင္ငံေရးခေလာက္ဆန္မႈမ်ားႏွင့္ အကြာအေဝးတခု သတ္သတ္မွတ္မွတ္ထား ရွိႏိုင္ၾက သည္။ ရင္တြင္းပံုရိပ္ႀကီးႀကီးမားမားကို ယွဥ္ဘက္ အက်ိဳးစီးပြားမ်ားႏွင့္ ခ်ိန္ဆထိန္းသိမ္းရင္း  သူတို႔အေနႏွင့္ ဆက္ဆံေရး တရပ္အေပၚတြင္ အလြန္အမင္း ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံျခင္းမျပဳႏိုင္။ အေမရိကန္သမၼတို႔အဖို႔ ႏိုင္ငံေရးသည္ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ သက္သက္မဟုတ္ ထိုထက္မ်ားစြာပိုသည္။

ထရန္႔က သမၼတေတြရင္ဆိုင္ၾကရသည့္ ဆန္းျပား၍တာရွည္ေသာျပႆနာမ်ားအား လကၡံေျဖရွင္းရန္ အျခား နည္းလမ္းမ်ား ကို အႃမြက္သေဘာေျပာခဲ့သည္။ “က်ဳပ္လုပ္တာကိုၾကည့္” ဟု “ခ်ိနဲ႔သြားေသာအေမရိက - အေမရိကန္တဖန္ျပန္ၿပီးႀကီးျမတ္ေအာင္ဘယ္လိုလုပ္ၾကမလဲ ” (Cripled America: How to make America great again) ဆိုေသာ ယမန္ႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းက ထုတ္ေဝခဲ့ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲေၾကညာစာတမ္းစာအုပ္တြင္ သူက ေရးသားထားသည္။ “က်ဳပ္က က်ဳပ္လုပ္ဘို႔လိုတဲ့ အလုပ္ အတြက္ ကမၻာမွာအေတာ္ဆံုုးလူေတြရွာၿပီး ငွါးတယ္ ၿပီးေတာ့ သူတို႔ကိုခိုင္းတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ကိုက်ဳပ္အျမဲေစာင့္ၾကည့္ေနတာ”။ သူတေယာက္တည္း လုပ္၍မရႏိုင္မွန္း ထရန္႔ သိသည္။

“ကြၽန္ေတာ္တို႔ရဲ႕ျပႆနာေတြထဲကအမ်ားအျပားဟာ မိုက္မဲတဲ့ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြနဲ႔ ဒါမွမဟုတ္ ဘာမွမဆံုးျဖတ္ ဘဲနဲ႔ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာေနရာက ထုႀကီးထည္ႀကီးျဖစ္လာတာ။ တကယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ့္မွာ ေဆးႀကိမ္လံုး တလံုးရွိၿပီး အဲဒါနဲ႔ကုစား လို႔ရရင္ ကုစားပစ္လိုက္ၿပီ။ ဒါေပမယ့္ အေျဖရွာတဲ့ေနရာမွာ ကြဲျပားတဲ့အသံေတြနဲ႔ အက်ိဳးစီးပြားေတြ အမ်ားႀကီးရွိတာကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမယ္။ ဒါဟာ လူေတြအခန္းတခန္းထဲဝင္ၿပီး ေစ႔စပ္ညႇိႏိႈင္းၿပီးေတာ့ သေဘာထားတခုတည္းနဲ႔ ျပန္ထြက္ လာၾကတာမ်ဳိးပါပဲ။”

၂၀၁၆ ခုႏွစ္၏ အစြန္းထြက္ ႏိုင္ငံေရးစကားလံုးႀကီးမ်ားျခံရံေသာ သမၼတေလာင္းတဦးထံမွ ေစ႔စပ္ေရးသေဘာ တရားႏွင့္ ကြဲျပားေသာအသံမ်ားနားေထာင္ရန္ လိုအပ္ခ်က္ကိုအသိအမွတ္ျပဳေၾကာင္း ၾကားသိရသည္မွာ အေမာေျပစရာျဖစ္၏။ ထရန္႔၏စိတ္ကူးထဲမွ လူအခ်ိဳ႕အခန္းတခုအတြင္းစုေဝးၿပီး ၿပႆနာမ်ားကိုခုတ္ထြင္ ရွင္းလင္းျခင္းသည္ သရုပ္မွန္ႏိုင္ငံေရးကစြမ္းေဆာင္ႏိုင္သည္ထက္ ပို၍သပ္ယပ္ၿပီး စုစည္းက်စ္လ်စ္သည္။ ျဖစ္ႏိုင္သည္မွာ ထရန္႔အေနျဖင့္ ရင္ဆိုင္ၿပီးရယူျခင္းထက္ပိုခက္ေသာ အစိုးရအလုပ္မ်ား၏ ဦးစီးပဲ႔ကိုင္အျဖစ္ႏွင့္ သင့္ေလ်ာ္ေၾကာင္းသက္ေသျပႏိုင္၏။ သို႔ေသာ္ သူအေလ႔ထံုေသာ ျပႆနာေျဖရွင္းနည္းမ်ား၏ျပင္ပ၌ ရွိဟန္ တူသည့္ သူ႔ကိုယ္ေရးစီမံခ်က္ႏွင့္ကၽြမ္းက်င္မႈတစံုေလာက္ေတာ့ လိုေပလိမ္႔မည္။

[ဆက္လက္ေဖၚျပပါမည္]

Dan P. MacAdams သည္ စိတ္ပညာပါေမာကၡ တဦးျဖစ္ၿပီး The Foley Center for the Study of Lives at Northwestern University ၏ ညႊန္ၾကားေရးမႉးျဖစ္ပါသည္။ Gorge W. Bush and the Redemptive Dream: A Psychological Portrait ႏွင့္The Art and Science of Presonality Development စာအုပ္မ်ားကို ေရးသား ခဲ့သူျဖစ္သည္။

ဝန္ခံခ်က္။ 2016 June လထုတ္ The Atlantic Magazine မွ Dan P. McAdams ၏ The Mind of Donald Trump ေဆာင္းပါးကို ဆီေလ်ာ္ေအာင္ျပန္ဆိုပါသည္။