တင့္ေဇာ္လြင္ - ေဒါက္တာေရာဘတ္ေကာ့ (Robert Koch) တံဆိပ္ေခါင္းမ်ား

တင္ေဇာ္လြင္ - ေဒါက္တာေရာဘတ္ေကာ့ (Robert Koch) တံဆိပ္ေခါင္းမ်ား
(မိုးမခ) ၾသဂုတ္ ၁၆၊ ၂၀၁၇
"ဒီတလေတာ့ ငါ့တူၾကီးကို တီဘီ(TB) ဆိုတဲ့ အဆုတ္နာေရာဂါအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေျပာျပစရာေတြ ရွိတယ္ကြ"

" ဟာ လြဲပါေစ ဖယ္ပါေစ ဦးေလးရာ။ ၾကားရတာနဲ႔တင္ ႏွလုံးတုန္ ရင္တုန္ ရွိလိုက္တာ၊ လန္႔သြားတာပဲ"

" ေအး မင္းလန္႔မယ္ဆိုရင္လဲ လန္႔စရာဘဲကြ။ တို႔ကမာၻသူ ကမာၻသားေတြကို ေသမင္းဆီ ပို႔ခဲ့တဲ့ ေသမင္းတမာန္ေရာဂါၾကီးေတြထဲမွာ တခု အပါအ၀င္ကြ။ Tuberculosis ဆိုတဲ့ TB အဆုတ္နာေရာဂါကို တကမာၻလုံးက ေၾကာက္ေနဆဲဘဲကြ"

''အခုေတာ့ ကုလို႔ရၿပီမဟုတ္လား။ ေဆးေတြရွိၿပီ မဟုတ္လား။ ဦးေလးက ဆရာဝန္ဆိုေတာ့ ပိုသိမွာေပါ့''

"ေဆးေတြ ရွိေနၿပီ။ ေဆးေတြေသာက္ရင္ေပ်ာက္နၿပီ။ ဒါေပမယ့္ ခုထိဒုကၡေပးေနတုန္း။ ကမၻာႀကီးေပၚက ေပ်ာက္ကြယ္ မသြားဘူးကြ။ ေက်ာက္ေရာဂါ (Small pox) ဆိုရင္ အခုဒီကမၻာႀကီးမွာ လံုး၀မရွိေတာ့ဘူး။ ေပ်ာက္သြားၿပီ။ ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ ႏွိမ္ႏွင္းႏိုင္ေတာ့ Small Pox is now history ကြ။ 1979 ခုႏွစ္ကတည္းက။ ဒါေပမဲ့ TB ကေတာ့ ကာကြယ္ေဆးမေပၚေသးေလေတာ့။ အဲဒီပိုးကို ပထမဆံုးေတြရွိခဲ့တဲ့ ဂ်ာမန္ဆရာ၀န္ ေရာဘတ္ေကာ့ (Robert Koch) နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ထုတ္တဲ့တံဆိပ္ေခါင္းေတြ အေၾကာင္းပါ။ အဲဒါေတြကို ေျပာခ်င္ ျပခ်င္လို႔ပဲ။

ေရာဘတ္ေကာ့က TB တင္မကပါဘူးကြာ။ အျခားေရာဂါပိုးေတြလည္း သူကေတြ႕ခဲ့တဲ့အျပင္ ေရာဂါ ပိုးမႊားပညာရပ္အတြက္ အေရးႀကီးတဲ့ သီအိုရီေတြ၊ စည္းမ်ဥ္းေတြကိုလည္း ခ်မွတ္ေပးခဲ့ေသးတယ္။ He was the founder of modern Bacteriology. အဲဒါေၾကာင့္ 1905 ခုႏွစ္မွာ ေဆးပညာမွာ ႏိုဗယ္ဆု ရခဲ့တယ္ကြ။"

“ ပိုးကိုေတြ႕ရံုပဲေတြ႕တာလား၊ မကုန္ႏိုင္ဘူးလား ဦးေလး”

“ TB ကို ကုတဲ့ေဆးက ပိုးကိုေတြ႕ၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေလာက္ၾကာေတာ့မွ ရွာေဖြေတြ႕ရွိတာကြ”

“ ပိုးကိုေတြ႕တဲ့သူက တစ္ေယာက္။ အဲဒီပိုးကို ႏိုင္ေအာင္သတ္တဲ့ေဆးကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိသူက တစ္ေယာက္။ အဲဒီလိုလား ဦးေလး”

"မွန္တယ္ကြ။ ႏွစ္ေယာက္စလံုးပဲ ေဆးပညာ ႏိုဗယ္ဆုေတြ ရခဲ့ၾကတယ္။ ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ေတာ့ ျခားတာ ေပါ့ကြာ။ ေရာဘတ္ေကာ့ ေတြ႕ခဲ့တဲ့ပိုးေတြကေတာ့-

Anthrax ကိုျဖစ္ေစတဲ့ပိုးကို (၁၈၇၇ ခုႏွစ္မွာ)
TB ကိုျဖစ္ေစတဲ့ပိုးကို (၁၈၈၂ ခုႏွစ္မွာ)
၀မ္းေရာဂါ Cholera ကိုျဖစ္ေစတဲ့ပိုးကို (၁၈၈၃ ခုႏွစ္မွာ)
ဒီလိုဆက္တိုက္ ရွာေတြ႕ခဲ့တာ။ Anthrax ကေတာ့ ေဒါင့္သန္းေရာဂါ ေခၚတယ္။ ကၽြဲ၊ ႏြားေတြမွာျဖစ္ၿပီး လူကို ကူးတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ဳိးပဲ။"

“ ေတြ႕တာနဲ႔ေပ်ာက္ေအာင္ ကုႏိုင္တာနဲ႔ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ ေတာင္ ၾကာသလား ဦးေလးရ။ က်ေနာ္႔ကို ရွင္းျပပါဦး”

“ ဟာ ငါ့တူကလည္း။ ဒီပိုးေၾကာင့္ ဒီေရာဂါျဖစ္ရပါတယ္ဆိုတာကို အပ္က်မတ္က်ေျပာဖို႔က ပထမဆံုးလုပ္ရမွာေလကြာ။ ဘာအေကာင္၊ ဘာပိုးမွန္းမသိပဲ အဲဒီပိုးကို ဘယ္လိုသတ္ႏိုင္မလဲကြ။ ခက္ခက္ခဲခဲရွာရတာပါ။ အဲဒီပိုးေတြ ဘယ္လိုဆိုတာကို မွန္ဘီလူးေအာက္မွာျမင္ေအာင္ ၾကည့္ရေသး တာ။ ၿပီးေတာ့မွ အဲဒီပိုးေတြကို ေမြးၾကရေသးတာ။ အဲဒီပိုးနဲ႔ အဲဒီေရာဂါနဲ႔ တိုက္ရိုက္ဆက္စပ္မႈ ရွိမရွိ ေသခ်ာေအာင္စမ္းသပ္ၾကည့္ရေသးတာ။ အားလံုးေသခ်ာမွ တထစ္ခ်ေကာက္ခ်က္ခ်ရတဲ့ နည္းစနစ္မ်ဳိးကြ။ ေရာဘတ္ေကာ့က အဲဒီေရာဂါ သံုးမ်ဳိးျဖစ္ေစတဲ့ ပိုးေတြကို အဲဒီလိုရွာေတြ႕ခဲ့တာ။ ၀မ္းေရာဂါဆိုရင္ သူေနတဲ့ဂ်ာမနီမွာ အျဖစ္နည္း၊ အေတြ႕နည္းလို႔ ေဖာ ေဖာသီသီေတြ႕ရတဲ့ အိႏၵိယအထိကို လိုက္ၿပီးေလ့လာရွာေဖြရတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္လည္း လူေတြရဲ႕အသက္ကို ကယ္ႏိုင္ခဲ့တာေပါ့။ သူ႕ကိုဂုဏ္ျပဳၿပီးေတာ့လည္း တစ္ကမၻာလံုး တံဆိပ္ေခါင္းေတြ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ေ၀ေ၀ဆာဆာထုတ္ခဲ့ၾကတယ္ကြ။ အခု ငါ့တူကို ဦးေလျပဖို႔ စိတ္ကူးထားတာ ဒီမွာ ၾကည့္။"

(Dr Rober Koch (1843 - 1910) အတြက္ ႏွစ္ပတ္လည္ေန႔မ်ားတြင္ ဂုဏ္ျပဳထုတ္ေ၀ေသာ တံဆိပ္ေခါင္းမ်ား)


1944 Germany အာဏာရွင္ ဟစ္တလာလက္ထက္

၁၉၅၃ - ဘယ္လဂ်ီယန္

၁၉၆၀ - ဂ်ာမဏီ

၁၉၆၀ ရူေမးနီးယား

၁၉၆၁ - ရုရွား

၁၉၉၃ - က်ဴးဘား


(တီဘီပုိးေတြ႔ရွိျခင္း ႏွစ္ ၁၀၀ ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္တြင္ ႏိုင္ငံတကာက ထုတ္ေ၀ေသာ တံဆိပ္ေခါင္းမ်ား)




 
ဟန္ေဂရီ

မိုနာကို

ပိုလန္

ယူဂိုဆလာဗီယား

အီဂ်စ္

ျပင္သစ္

ေမာရိယ

မကၠဆီကို

တန္ဇန္းနီးယား

ဂီနီ

ဇိုင္ယာ

ဗင္နီဇူလား

ဇင္ဘာေဘြ

ထိုင္၀မ္

တရုတ္ျပည္

အိႏၵိယ

ဖိလစ္ပိုင္

ေတာင္အာဖရိက
 

"ၾကည့္ရတာ အားပါးတရပါပဲ ဦးေလးရာ။ က်ေတာ္တို႔ဆီက တစ္ခုမွမပါတာကိုေတာ့ သိပ္ၿပီးဘ၀င္ မက်ဘူး။ ဦးေလး အရင္က ထပ္ခါတလဲလဲေျပာဖူးသလိုပါပဲ။ အစိုးရေတြ အဆက္ဆက္၊ နယ္ပယ္ေနရာ အေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ရင္ေဘာင္မတမ္းႏိုင္ပဲ က်ေတာ္တို႔ေတြ ေနာက္မွာက်န္ေနခဲ့ၾကတာ မဟုတ္လား”

“ ေဟ့ အခ်ိန္ရွိပါေသးတယ္ကြ။ ခု ထ လုပ္ရင္ ခုျဖစ္ပါတယ္။ အားမေလ်ာ့စမ္းပါနဲ႔။ ဒါေပမဲ့ ႀကိတ္ႏႈံး ကိုေတာ့ တင္ထားမွျဖစ္မွာေနာ္”

"ဟုတ္ကဲ့ပါ ဦးေလး။ ဒါနဲ႔ ဒီအမွတ္အသားေလးက ဘာေလးလဲဟင္၊ ဒီတံဆိပ္ေခါင္းေတြေပၚမွာ ခဏခဏေတြ႕ေနရလို႔။ အဲဒါေလးလည္း ရွင္းျပပါဦး”


(Double Barred Cross - တန္း ၂ တန္းပါ လက္၀ါးကပ္တိုင္)

 
(တီဘီႏွင့္ အဆုတ္ေရာဂါမ်ား တိုက္ဖ်က္ေရးအဖြဲ႔)

"ေအာ္ဒီ Logo (လိုဂို) ကေလးကေတာ့ တီဘီနဲ႔ အဆုတ္ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ တီထြင္ ထားတဲ့ႏိုင္ငံတကာအသိအမွတ္ျပဳ သံုးစြဲေနတဲ့အမွတ္အသားကေလး ပါကြာ။ လက္၀ါးကပ္တိုင္ ကို တန္း၂တန္း ထည့္ထားတာေလ။ ေနာက္တစ္ခု ဒီေနရာမွာ ဦးေလးေျပာခ်င္တာေလးတစ္ခုရွိတယ္ကြ။ မင္း ဒီတံဆိပ္ေခါင္းေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာၾကည့္ရင္ ေရာဘတ္ေကာ့ရဲ႕မူရင္းဓာတ္ပံုေတြမွာ အျဖဴအမည္း ပံုေတြကိုပဲ မ်ားေသာအားျဖင့္သံုးၾကတယ္ကြ။ နဂိုရွိရင္းပံုကို သူ႕အတိုင္းမေျပာင္းလဲပဲ သံုးၾကတယ္။ သမိုင္းအရ တန္ဖိုးထားရမယ့္ပံုေတြကို မူရင္းအျဖဴအမည္းနဲ႔ပဲ တေလးတစားဂုဏ္ျပဳ ေဖာ္ျပေလ့ရွိၾကတယ္ကြ။"

“ဟုတ္တယ္ေနာ္ ဦးေလး။ ဦးေလးေျပာမွ က်ေတာ္သတိထားမိတယ္။ အခုေခတ္မွာ အျဖဴအမည္းနဲ႔ ရိုက္တဲ့ ဂ်ဴးလူမ်ဳိးေတြအေၾကာင္း ရုပ္ရွင္ကားဟာေလ . . . “

"Schindler’s List (ရွင္းဒလားလစ္)ေပါ့ကြ။ သမိုင္းတန္ဖိုးထားခ်င္လို႔။ ေၾကာင္ေၾကာင္က်ားက်ားအ ေရာင္ေတြမပါဘဲ တမင္တကာကို အျဖဴအမည္း (Black & White) ရိုက္ျပလိုက္တာကြ။ ဦးေလးဆိုလိုခ ခ်င္တာက ေလးေလးနက္နက္ခန္႔ခန္႔ထည္ထည္ျဖစ္ေစခ်င္ရင္ မူရင္းပံုကိုသံုးပါ။ မူရင္းအေရာင္အတိုင္း ထားပါ။ ထိန္းသိမ္းထားပါ။ အဲဒါကိုေျပာခ်င္တာေပါ့ကြာ။ တျခားျပင္ပမီဒီယာေတြ၊ စာေစာင္ဂ်ာနယ္ေတြ ကေတာ့ သူတို႔စိတ္ကူးတည့္ရာ၊ သင့္ေတာ္ရာအေရာင္ေတြ ထပ္သြင္းထပ္ျဖည့္ျခယ္သ ရိုက္ႏွိပ္ထုတ္ ေ၀ၾကမွာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အစိုးရကဦးေဆာင္ၿပီး ခန္႔ခန္႔ညားညားထုတ္ေ၀ရမယ့္ တံဆိပ္ေခါင္းထုတ္တာမ်ဳိး က်ေတာ့ ပိုက်က္သေရရွိေအာင္ မူရင္းပံုေတြ၊ မူရင္းအေရာင္ေတြသံုးရင္ ပိုေကာင္းတာေပါ့ကြာ”

“ဟုတ္တာေပါ့ေနာ္ ဦးေလး”


တင့္ေဇာ္လြင္
0