ကုိသန္းလြင္ ● ေရနံႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး

ကုိသန္းလြင္ ● ေရနံႏွင့္ ႏိုင္ငံေရး
(မုိးမခ) ႏုိဝင္ဘာ ၇၊ ၂ဝ၁၇

(၁)
လြန္ခဲ့ေသာ သံုးႏွစ္အတြင္း တျဖည္းျဖည္းေလ်ာ့နည္းလာေနေသာ ေရနံေစ်းႏႈန္းေၾကာင့္ အလုပ္အကိုင္မ်ား ေႏွးေကြးကုန္ သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္မူ ေကာင္းကင္ျပင္သည္ ၾကည္လင္စျပဳေနျပီဟု ထင္ရပါသည္။ ဆံုဆည္း တိုက္ဆိုင္လာေသာ အ ေၾကာင္းေပါင္းမ်ားစြာတို႔ေၾကာင့္ ေရနံေစ်းသည္ တက္စျပဳေနပါၿပီ။ OPEC- Origanization Of Petroleum Exporting Countries  ေခၚ ေရနံတင္ပို႔ေသာႏုိင္ငံမ်ား၏ ယံုၾကည္ခ်က္ျဖစ္ေသာ ေရနံေစ်းသည္ ေရနံတင္ပို႔ႏိုင္ျခင္းအေပၚတြင္ မူတည္ သည္ “Supply and Demand” ဟူေသာ အခ်က္သည္ တျဖည္းျဖည္း မွန္ကန္လာေနျပီဟု ယူဆႏို္င္ပါသည္။

ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားနိုင္ငံက ဆီတင္ပို႕ျခင္းကို တဝက္အထိေလ်ာ့ခ်မည္ဟု ေၾကညာသည္။ ဆီတင္ပို႔ျခင္းကို စည္ ၁၆ သန္း တင္ပို႔ရာမွ ၆.၆ သန္းအထိ သိသိသာသာၾကီးေလ်ာ့ခ်လိုက္သည္။ ရုရွားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ျခင္းကို ယခင္မည္သည့္ ေခတ္အခါနွင့္မ်ွ မတူေအာင္ ေဆာင္ရြက္လိုေသာ လကၡဏာရွိသည္။ မၾကာေသးမီက ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားဘုရင္ ေဆာ္လ မြန္ (Salman)  ၏ ရုရွားခရီးစဥ္အတြင္း ဤသေဘာတူညီခ်က္မ်ားကို ရရွိခဲ့သည္။

(၂)
ကမာၻ႔နုိ္င္ငံေရးျမင္ကြင္းအရမူ ေကာင္းစြာမၾကည္လင္လွေပ၊ တူရကီနိုင္ငံက “ကဒ္” လူမ်ိဳးမ်ား လြတ္လပ္ေရးအတြက္ မဲေပး ခဲ့ျခင္းကို အသာတၾကည္ ၾကည့္မေနနိုင္ေပ။ ကဒ္လူမ်ိဳးမ်ားမွာ တူရကီနိုင္ငံတြင္ အေျမာက္အမ်ား ရွိသည္။ သမၼတထရန္႔က အီရန္နိုင္ငံႏွင့္ ႏ်ဴကလီးယားသေဘာတူညီခ်က္ကို ပယ္ဖ်က္လိုသည္။ အကယ္၍ ပယ္ဖ်က္လိုက္လ်င္ အီရန္၏ထုတ္ကုန္ (Export) ပို႔ျခင္းမွာထိခိုက္ဖြယ္ရာရွိသည္။ ဗင္နီဇြဲလားနိုင္ငံ၏ ျပည္တြင္းေရးမၿငိမ္သက္မႈမ်ားေၾကာင့္ တည္ျငိမ္ေသာ ေရနံ ေရာင္းဝယ္ေရးကို ထိခိုက္လ်က္ရွိသည္။ တခ်ိန္တည္းမွာပင္ ကမာၻတဝွမ္းလံုး လူသားတို႔၏ တေန႔လ်င္ ၂ . ၃ သန္းႏႈန္း သံုး စြဲမႈမွာလည္း တျဖည္းျဖည္း တိုးပြားလ်က္ရွိသည္။

ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားမွာ ကမၻာ၏ ေရနံတင္ပို႔မႈကို အႀကီးဆံုးလုပ္ေသာနုိင္ငံႏွင့္ ရုရွား- တတိယအမ်ားဆံုးပို႔ ေသာ နုိင္ငံတို႔၏ ခင္မင္ရင္းႏွီးမႈမွာ ေရနံေစ်းကို ထိမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္စြမ္းရွိသည္။ ေရွးယခင္က ရန္လုိခဲ့ၾကေသာ နိုင္ငံႏွစ္ခု၏ ခင္မင္ရင္းႏွီးမႈသည္ မည္မွ်ၾကာရွည္ ထိန္းသိမ္းထားနိုင္လိမ့္မည္ မသိရေပ။ သူတို႔ခင္မင္ရင္းႏွီးမႈေၾကာင့္ အိုပက္နိုင္ငံမ်ား၏ ေရနံေစ်းတိုးတက္ ေအာင္ႀကိဳးပမ္းမႈကို အေထာက္အကူျပဳလ်က္ရွိသည္။

ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားႏွင့္ ရွရွားတို႔၏ ခင္မင္ရင္းႏွီးမႈမွာ ၂ဝ၁၇ ခုႏွစ္၏ အထူးျခားဆံုးျဖစ္ရပ္မ်ားတြင္ ပါဝင္ပါသည္။ လြန္ခဲ့ ေသာ ႏွစ္ႏွစ္က ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားမွ အိမ္ေရွ႕မင္းသားသည္ ရရွားျပည္သို႔ ေရာက္ခဲ့သည္။ ထိုစဥ္ကတည္းက တည္ ေဆာက္ခဲ့ၾကေသာ စြမ္းအင္ဖလွယ္ေရးဆိုင္ရာ Infra Structure မ်ားကို ယေန႔ ေတြ႔ေနရျပီးျဖစ္သည္။

ေရနံေစ်းတိုးျမင့္မႈႏွင့္ပက္သက္၍ မစၥတာပူတင္ (Vladmir Putin) ၏ပါဝင္ပါတ္သက္မႈမွာမေသခ်ာလွေပ။ သူ၏ ေစ်းနႈန္း သတ္မွတ္ခ်က္ႏွင့္ ရာထားခ်က္မ်ားမွာ ၂ဝ၁၈ ခုႏွစ္အထိ တည္တ့ံနိုင္သည္။ သို႔ရာတြင္ ေနာင္မ်ား မၾကာမီ ႐ုရွားျပည္၌ ေရြးေကာက္ပြဲရွိေနျခင္း၊ အေၾကာင္းတစုံတရာေၾကာင့္ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယားႏိုင္ငံႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈမွာ ပ်က္ျပားသြား ပါက ေရနံေစ်းနႈန္းဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္မ်ားမွာလည္း ပ်က္ျပားသြားဘြယ္ရွိသည္။

အေမရိကန္တို႔၏ ေရနံတင္ပို႔မႈမွာလည္း တိုးတက္ေနပါသည္။ ဓာတ္ေငြ႕တင္ပို႔ျခင္းပါ တပါတည္း တိုးတက္ေနပါသည္။ အ ကယ္၍ အေမရိကန္ ၏ ဓာတ္ေငြ႕တင္ပို႔မႈသည္ ေအာင္ျမင္၍ ဤအတိုင္း ဆက္လက္တိုးတက္ေနပါက ဥေရာကေကာင္စီက ရုရွားအေပၚ ဓာတ္ေငြ႔အတြက္ မွီခိုရမႈမ်ားမွာ ပ်က္ျပားသြားနိုင္သည္။ ဂက္စ္ပို႔ကုန္မွာ LNG Liquified Natural Gas အေနျဖင့္ ပို႔ရျခင္းျဖစ္ျပီးဤဆယ္ခုႏွစ္အကုန္တြင္ ပိုမိုတိုးပြားလာရန္ရွိသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အေမရိကန္တို႔သည္ စြမ္းအင္ဆိုင္ရာအင္အား ႀကီးႏိုင္ငံ Super Power ျဖစ္သြားရန္ အေၾကာင္းရွိသည္။ ေက်ာက္မီးေသြး၊ ေရနံတို႔နွင့္မတူသည္မွာ ဓာတ္ေငြ႕ကိုျဖန္႔ျဖဴးရန္အတြက္ဝယ္သူႏွင့္ ေရာင္းသူအၾကား ပိုက္လိုင္းသြယ္တန္းမႈရွိရမည္။ LNG သံုးစြဲျခင္းကိုယ္၌ကပင္ စြန္႔စားမႈက ရွိေနျပီးျဖစ္သည္။ ေရာင္းခ်သူက ဓာတ္ေငြ ႔ကိုျဖတ္လိုက္လ်င္ စားသံုးသူမွာ အခက္အခဲျဖစ္သြားႏိုင္သည္။

အေမရိကန္တို႔၏ ျဖန္႔ေဝမႈပံုစံမွာ ဟပ္ (Hub) ပံုစံပင္မတေနရာထဲမွာ ျဖန္႔ျဖဴးျခင္းျဖစ္သျဖင့္ မည္သူမဆို ဝယ္ယူသံုးစြဲနို္င္ၿပီး ဝယ္သူသတ္မွတ္ခ်က္မရွိေပ၊ ႐ုရွားဓာတ္ေငြ႕ကို မွီခိုေနရသူမ်ားအဖို႔ အေမရိကန္ဂက္စ္က ပိုမို၍ စိတ္ခ်ရသည္။

အေမရိကန္တို႔၏ ေရနံထုတ္လုပ္ေရးသည္ ၁၉၇ဝ ခုႏွစ္ခန္႔တြင္ အျမင့္ဆံုးေရာက္ခဲ့ရာ ေန႔စဥ္ ၉.၆ သန္း( BPD- Barral Per Day) ရွိခဲ့သည္။၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္တြင္ ၃၅ ႏွစ္ၾကာ ထုတ္လုပ္ျပီး ၅ .၂ BPD ရွိသည္။ ဆီကို ႏိုင္ငံျခားမွ တင္သြင္းရသည္မွာ ၁ဝ.၁ သန္း BPD ရွိခဲ့သည္။ ျပည္တြင္းသံုးစြဲမႈ၏ ၅ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းရွိသည္။ ဆီတင္သြင္းရန္အတြက္ ဗင္နီဇြဲလား၊ ေဆာ္ဒီအာေရးဗီးယား နိုင္ငံတို႔အေပၚ မွီခိုခဲ့ရသည္။

ဓာတ္ေငြ႕ထုတ္လုပ္မႈမွာလည္း ထိုနည္းတူပင္ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္၌ ၂၁.၇ တြီလီယံ ကုဗေပရွိခဲ့ရာမွ ၂ဝဝ၅ တြင္ ၁ဂ.၁ TCF Trillion Cu Ft အထိ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ထိုအေျခအေနတြင္ေရနံ သဲေၾကာကိုဖိအားေပးေသာ (Hydraluic Fracking) နည္းကို ေတြ႔ ရွိခဲ့ၾကသည္။ ၁၉၄ဝ ခုႏွစ္မွစ၍ အသံုးျပဳခဲ့ေသာနည္းမွာ ေရနံသံေၾကာထဲသို႔ ေရ၊ ဓာတုေဗဒပစၥည္းႏွင့္ သဲကဲ့သို႔ေသာ အရာ မ်ားကို ေမာင္းသြင္းျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ေရနံ ႏွင့္ဓာတ္ေငြ႕သည္ အခ်ိဳ႕ သဲေၾကာမ်ားတြင္ (Reservoir Type) မ်ားတြင္စီးဆင္း ႏိုင္ျခင္းမရွိေပ။ ဖိအားေပးေသာအခါ ေရနံသဲေၾကာတြင္း၌ ေရနံစီးဆင္းနုိင္သည့္လမ္းေၾကာင္း (channel) ေလးမ်ားျဖစ္ေပၚေစ သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ဖိအားေပးျခင္း Fracture လုပ္ေသာစနစ္ကိုသံုး၍ ထိုလမ္းေၾကာင္းမ်ားတြင္ ေရနံစီးလာေအာင္လုပ္ယူျခင္း ျဖစ္သည္။

ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေရနံရွိသည့္ သဲေၾကာရွိရာ၌ သဲေၾကာအတိုင္း  horizontal well ျဖစ္ေအာင္တူးသည့္စနစ္ ေပၚလာသည္။ လက္ေတြ႔တြင္ေရနံရွိေသာ သဲေၾကာမွာ ၅,ဝဝဝ ေပမွ ၁ဝ,ဝဝဝ အထိ က်ယ္ျပန္႔ႏိုင္သည္။ နည္းစနစ္အသစ္ေၾကာင့္ ၂ဝဝ၈ မွစ၍ ေရနံထုတ္လုပ္မႈမွာ တဟုန္ထိုး တိုးပြားလာခဲ့သည္။ ေနာက္လာမည့္ ၇ ႏွစ္ အတြင္းစည္ ၆သန္း BPD အထိ တိုးပြား လာခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံျခားမွတင္ပို႔ရသည္မွာ ၂ဝဝ၅ ခုႏွစ္တြင္ ၁၂.၅ သန္း ရွိခဲ့ရာမွ ၂ဝ၁၅တြင္ ၄.၇ သန္းသာ သြင္းရသည္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံသည္ ကမာၻေပၚတြင္ သဘာဝဓါတ္ေငြ႔ အမ်ားဆုံထုတ္လုပ္ရာ ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သည္။

ေရနံထုတ္ကုန္ကို ႏိုင္ငံျခားသို႔တင္ပို႔ေရာင္းခ်ျခင္းကို ႏွစ္ေပါင္း ၄ဝ ပိတ္ပင္ထားခဲ့ရာမွ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္ တြင္ ေျဖေလွ်ာ့ေပးသည္။
သဘာဝဓါတ္ေငြ႔ ထုတ္လုပ္ႏိုင္မႈေၾကာင့္ ေက်ာက္မီးေသြးကို အစားထိုးႏိုင္ခဲ့ရာ ပတ္ဝန္းက်င္အေပၚ ေဘးအႏၱရာယ္ ထိခိုက္ ျခင္းကို ကာကြယ္ႏိုင္ခဲ့သည္။ (Shale boom) ေခၚ Fracture လုပ္သည့္ နည္းလမ္းျဖင့္ ေရနံထုတ္လုပ္မႈေၾကာင့္ စီးပြားေရး ကပ္ဆိုက္ျဖင္းကို ကာကြယ္ႏိုင္သည္ဟု ေျပာစမွတ္ရွိလာခဲ့သည္။ ကုန္သြယ္ေရး လိုေငြျပျခင္းကို သိသိသာသာ ေလ်ာ့နည္း ေစခဲ့သည္။

ျဗိတိန္ႏိုင္ငံ၌မူ Fracture လုပ္ျခင္းသည္သဘာဝၾကီးကိုထိခိုက္ေစသည္။ ဤလုပ္ရပ္ေၾကာင့္ငလ်င္မ်ား လႈတ္ေစ ႏိုင္သည္ဟု ယုံၾကည္ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ နည္းပညာဆိုင္ရာ ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားႏွင့္ Fracture လုပ္ျခင္းအေပၚ နည္း ဥပေဒမ်ားျဖင့္ ထိမ္းခ်ဳပ္ႏိုင္လ်င္ ပို၍ေကာင္းသည္။

ျဗိတိန္ႏွင့္ ျပင္သစ္တို႔က ဒီဇယ္ႏွင့္ဓါတ္ဆီသုံးကားမ်ားကို ၂ဝ၃ဝ ႏွင့္ ၂ဝ၂၂ မွစ၍ ပိတ္ပင္ေတာ့မည္ဟု ေၾကညာပါသည္။ ေရးႏိုးလ္၊ နီဆန္းႏွင့္ ေဗာ့စဝတ္ဂြန္းကုမၸဏီမ်ားကလည္း လွ်ပ္စစ္အားထုတ္လုပ္ေရးအတြက္ သုေတသနကို ပိုမို၍ အားသြန္ ခြန္စိုက္ လုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိပါသည္။ တ႐ုတ္ျပည္တြင္လည္း လွ်ပ္စစ္ကားမ်ားကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ႀကီး ထုတ္လုပ္လ်က္ရွိ သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဓါတ္ဆီ၊ ဒီဇယ္ကားမ်ား၏ အဆုံးသတ္ကို ျမင္ေနျပီလားဟူ၍ ေမးစရာရွိလာပါသည္။

ဓါတ္ဆီႏွင့္ဒီဇယ္အေပၚ မွီခိုရမႈသည္ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားစြာ ရွိေနဦးမည္သာျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ဆီသုံးသည့္ကားမ်ား အဆုံး သတ္သြားရျခင္းကိုေတာ့ ေစာေစာျမင္ရဘြယ္ရွိသည္။

သို႔ေသာ္လည္း ပါစင္ဂ်ာကားမ်ားက သုံးစြဲေသာဆီသည္ တကမာၻလုံးအသံုးကို ျခံဳၾကည့္ပါက ေလးပံုတစ္ပံုသာ ရွိသည္။ အျခားကားမဟုတ္ဘဲ ဆီသုံးစြဲရမႈမ်ားရွိေသးသည္။ ကားမ်ားကို ပယ္ဖ်က္ႏိုင္ၿပီဆိုသည္ႏွင့္ ဆီအေပၚ မီွခိုရမႈသည္ၿပီးဆုံး သြားၿပီဟု မဆိုသာေခ်။

(၃)
သမၼတထရန္႔က စြမ္းအင္ဆိုင္ရာ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ပတ္သတ္၍ကန္႔သတ္ထားေသာနည္းဥပေဒမ်ားကို ႐ုတ္သိမ္းေစလို သည္။ ေရနံတူးရန္ ရွာေဖြရန္ နယ္ပယ္ကိုလည္းပိုမို၍ က်ယ္ျပန္႔ေစလိုေသာသေဘာဆႏၵရွိသည္ သူကအီရန္ႏွင့္ပတ္သတ္၍ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ စကားမ်ားကို ေျပာဆိုေနျခင္းမွာလည္း တကမၻာလုံး၏ ေရနံေစ်းကြက္အေျခအေနကိုေျပာင္း လဲသြားေစႏိုင္ သည္။

မည္သို႔ဆိုေစ ေရနံအေရာင္းအဝယ္လုပ္ငန္းမွာ ႏိုင္ငံေရးသေဘာတရားမ်ားမပါဝင္လ်င္ ေကာင္းသည္။ ေစ်းကြက္သေဘာ အရ ေရာင္းသူႏွင့္ဝယ္သူ သေဘာတူညီၾကလ်င္ အေရာင္းအဝယ္ျဖစ္သြားၾကေသာသေဘာအတိုင္းသာ ျဖစ္ေစလိုပါသည္။

ကိုသန္းလြင္
Ref: Energy’s complex Path, Interview with Jason Bordoff, New York Times October 18 2017.
0