ရွာေဖြေရး ...

PO Box 320-207, San Francisco, CA 94132-0207, USA – editors @ moemaka.net ((510) 854-6501)။
မိုးမခ ရံုးစားပြဲ - Home ရံုးခန္းအသစ္၊ အမွတ္ (၁၂၄)၊ ၅၇ လမ္း၊ မဟာဗႏၶဳလ လမ္းမ၊ ပုဇြန္ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္၊ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊
ဖုန္း – ၀၉ ၂၅၂ ၂၄၉ ၀၉၄ ၊ ၀၉ ၄၂၁ ၇၄၃ ၇၅၃ ၊ ၀၉ ၅၀၄ ၁၀ ၅၈ ၊ ၀၉ ၄၃၀ ၄၆၃ ၉၉ (မႏၱေလး)။ ။ စာတိုက္ေသတၱာ (၈၂၅)၊ ရန္ကုန္စာတိုက္ၾကီး။

ကိုုသန္းလြင္ - မေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာ အီဂ်စ္ေတာ္လွန္ေရး



ကိုုသန္းလြင္ - မေအာင္ျမင္ခဲ့ေသာ အီဂ်စ္ေတာ္လွန္ေရး
(မိုုးမခ) ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၄၊ ၂၀၁၆

၂၀၁၁ ခုႏွစ္က (Arab Spring) အာရပ္စပရင္းဟု ေခၚဆိုခဲ့ၾကေသာ အေရွ႔အလယ္ပိုင္း အာရပ္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အာဏာရွင္ အစိုးရမ်ားကို ဖယ္ရွားလိုေသာ လူထုလႈပ္ရွားမႈမ်ား ဆက္တိုက္ျဖစ္ပြားခဲ့ပါသည္၊ က်ဴးနီးရွားႏိုင္ငံ၌ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ဤလႈပ္ရွားမႈသည္ အီဂ်စ္၊ လစ္ဗ်ား၊ ယီမင္၊ ဆီးရီးယား ႏိုင္ငံတို႔သို႔ ျပန္႔ႏွံ႔ ကူးစက္သြားခဲ့ပါ သည္၊

အီဂ်စ္ႏိုင္ငံ၏ ေတာ္လွန္ေရးမွာ အာဏာရွင္ မူဘာရက္ ဆင္းေပးခဲ့ရ ေသာ္လည္း လိုရာမေရာက္ဘဲ အမွား အယြင္း ေတြျဖစ္ရပံုကို ကြ်န္ေတာ္တို႔သတိျပဳမိၾကရသည္မွာ မၾကာေသးပါ၊ ရုပ္ရွင္ကားေတြထဲကအတိုင္း မေကာင္းသူမ်ား က်ဆံုးကုန္ျပီး တိုင္းျပည္အတြက္ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႔ အနစ္နာခံ ခဲ့ၾကသူ မ်ား ေအာင္ပြဲခံႏိုင္ၾကရန္ု ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း တကယ္ျဖစ္မလာခဲ့ပါ။

ယေန႔ အီဂ်စ္ႏိုင္ငံသည္ စစ္အာဏာရွင္ အစိုးရလက္ေအာက္မွာေရာက္ရွိေနျပီး လစ္ဗ်ား၊ ယီမင္ႏွင့္ ဆီးရီးယား ႏို္င္ငံ တို႔မွာ ျပည္တြင္းစစ္ေတြျဖစ္လ်က္ရွိၾကပါသည္၊ ထိုသို႔အာဏာရွင္မ်ား ျပဳတ္က်ျပီးသည့္တိုင္ ႏိုင္ငံတြင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ထြက္ေပၚမလာျခင္းမွာ ဆႏၵျပသူ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ညံ့ဖ်င္း မႈေၾကာင့္ လား အာဏာရွင္မ်ား၏ တိုင္းျပည္ကို ဖ်က္ဆီးထားမႈမွာ ဘယ္လိုမွျပင္မရေအာင္ ဆိုးရြားေန၍လား၊ မေ၀ခြဲႏိုင္ၾကပါ၊

အီဂ်စ္ႏိုင္ငံတြင္ အာဏာရွင္ၾကီးျပဳတ္က်သြားခ်ိန္တြင္ အာဏာကိုလႊဲေျပာင္းယူမည့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း institutions မ်ားမရွိခဲ့ပါ၊ ႏိုင္ငံတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱယား မရွိေတာ့ေသာ အခ်ိန္တြင္ ရည္ရြယ္ခ်က္တူ၊ အယူအဆ တူညီၾက သူမ်ား စုေပါင္း၍အလုပ္လုပ္ၾကမည့္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ား ရွိထားရန္ လိုအပ္ပါသည္၊ ၂၀၁၁ခုႏွစ္ကစတင္လာ ခဲ့ ေသာ အာရပ္ေႏြဦး လႈပ္ရွားမႈ ေနာက္ပိုင္း အျဖစ္အပ်က္မ်ားကိုၾကည့္ လ်င္ ႏိုင္ငံတြင္းရွိ အသင္းအဖြဲ႔မ်ား၏ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္မ်ားကို ျမင္ႏိုင္ၾကပါသည္။

အီဂ်စ္ျပည္တြင္ တိုးတက္ေသာအျမင္ရွိသူ၊ ႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြလႈပ္ရွားသူ၊ မ်ားက အာဏာရွင္ မူဘာရက္ ကို ဖယ္ရွားရန္ ညီညီညႊတ္ညႊတ္ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကသည္မွန္ပါ၏၊၊ ရဲရင့္ေသာ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႔ေသာ ထိုပုဂၢိဳလ္မ်ား သည္ မူဘာရက္ မရွိသည့္ေနာက္ပိုင္း ဘာလုပ္ရမည္ဟု ၾကိဳတင္မစဥ္းစားခဲ့ၾကပါ၊ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းရွိမွ အာဏာကို လႊဲေျပာင္းရယူႏိုင္သည္ ဆိုျခင္းကို လည္းသေဘာမေပါက္ခဲ့ၾကပါ၊ သူတို႔သည္ ယံုၾကည္ခ်က္ျပင္းျပ ခဲ့ၾကျပီး၊ အေျပာင္း အလဲကိုသာ လိုလားခဲ့ၾကသည္၊ ေဖ့(စ)ဘြတ္ကို ယံုၾကည္ခဲ့ၾကသည္၊ တကယ့္လက္ေတြ႔ ႏိုင္ငံေရး၏ အျဖစ္မွန္ (Real Politics) မ်ားကိုမူ မသိနားမလည္ခဲ့ၾက။

ကြ်န္ေတာ္တို႔သည္ အာဏာရွင္ၾကီးမ်ား၏အာဏာကို နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ဖက္တြယ္ထားျခင္းကို၄င္း၊ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႔ အနစ္နာခံသူ၊ ဘ၀ကိုအဆံုးရႈံးခံျပီး ထိုအာဏာရွင္မ်ားျပဳတ္က်ေရးကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္မ်ားကို၄င္း ေတြ႔ျမင္ခဲ့ၾကပါျပီ၊ သို႔ပါေသာ္လည္း တိုင္းသူျပည္သား အမ်ားလိုအပ္ေနေသာ တည္ျငိမ္သည့္ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ကို ထူေထာင္ရာတြင္ ဘာေတြလိုအပ္လိမ့္မည္ဟု ဘယ္သူမွ ၾကိဳတင္မေတြးဆႏိုင္ခဲ့ၾကပါ၊ ဖရိုဖရဲျဖစ္ေနေသာႏိုင္ငံ ကိုျပန္လည္ ထူေထာင္ေရးတြင္ လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ အေရးပါပံုကို အခ်ိန္လြန္မွ သိခဲ့ၾကရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ဒီမိုကေရစီေတာ္လွန္ေရးဆိုသည္မွာ ဘယ္သူေတြျပဳတ္က်ျပီး ဘယ္သူေတြျဖင့္အစားထိုးႏိုင္ျပီႏိုင္ျပီဆိုသည္က အေရးမၾကီး၊ ျပည္သူလူထု၌ ခိုင္ခဲ့ျပီး ယံုၾကည္အားကိုးေလာက္ေသာ အဖြဲ႔အစည္းၾကီးရွိမရွိ ဆိုသည္ကပို၍ အေရးၾကီးပါသည္၊ ထိုအဖြဲ႔အစည္းက ဒီမိုကေရစီ၏ သေဘာတရားမ်ားအတိုင္း မေကာင္းေသာ အရာမ်ား ကိုပယ္၍ အေကာင္းကိုေရြးခ်ယ္ေျပာင္းလဲႏိုင္စြမ္း ရွိရပါမည္။

အာဏာရွင္မ်ားက ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဖန္တီးထားခဲ့ေသာ ဒီဇိုင္းပံုစံအရျဖစ္ေစ၊ မသိနားမလည္ေသာ လူအမ်ားစု ေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ထိုလူ႔အဖြဲ႔အစည္းက ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းအတိုင္း မေလွ်ာက္လွမ္းႏိုင္ဘူးပာု ဆိုလ်င္ ေတာ္လွန္ေရးသည္ မေအာင္ျမင္ႏိုင္ပါ၊ အာဏာရွင္ဘယ္ႏွစ္ဦးကိုပင္ျဖစ္ေစ ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္သည္ဆိုေစဦး ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံသစ္ကို ဖန္တီးႏိုင္ရန္ အေရးၾကီးေသာ အခ်က္မ်ားစြာက်န္ရွိေနပါသည္၊ အာရပ္ေႏြဦးကရရွိ လာေသာ သင္ခမ္းစာမွာ ေနာင္တြင္ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္လိုသူမ်ားအတြက္ သတိျပဳစရာျဖစ္သည္။

မူဘာရက္ အဖို႔ ဤေတာ္လွန္ေရးမျဖစ္ေပၚမီ ႏွစ္ေပါင္း၃၀ခန္႔ ၾကိဳတင္ျပီး ထိုသို႔ေသာ အေရးအခင္းမ်ားကို ႏွိမ္နင္းရန္ ျပင္ဆင္ခြင့္ ရခဲ့ပါသည္၊ အတိုက္အခံပါတီဟူ၍၄င္း၊ သူ႔ကိုဆန္႔က်င္သည့္ အဖြဲ႔အစည္းဟူ၍၄င္း၊ ျဖစ္ေပၚမလာေအာင္ စနစ္တက် အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါသည္၊ ထိုသို႔ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မႈမ်ားေၾကာင့္ပင္ သူအာဏာစြန္႔လႊတ္ ရခ်ိန္၌ အစားထိုးႏိုင္သည့္ ခိုင္ခံ့ေတာင့္တင္းေသာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းဟူ၍ အီဂ်စ္ႏိုင္ငံအတြင္းတြင္ မရွိေတာ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

ျပည္ထဲေရးဌာနမွာ သူ႔ကိုသစၥာရွိသူ၊ ၾသဇာနာခံသူေတြကိုသာ ခန္႔ထားခဲ့သည္၊ သူတို႔သည္အက်င့္ပ်တ္ခ်င္တိုင္း ပ်က္၍ ျပည္သူလူထုလုံျခံဳေရးမွာ မရွိသေလာက္ျဖစ္ခဲ့ရသည္၊ တရားစီရင္ေရးမွာလည္း သူ႔ကိုဆန္႔က်င္သူမ်ားကို ႏွိပ္ကြပ္ခ်င္သေလာက္ ႏွိပ္ကြပ္ႏိုင္ေအာင္ ျပဳလုပ္ထားေပးသည္၊ အက်င့္ပ်က္ဌာနၾကီးလို ျဖစ္ေနသည္၊ တရားသူၾကီး မ်ားမွာ ခိုင္းသလိုသာလုပ္တက္ၾကျပီး ဥပေဒစိုးမိုးေရးမွာ မရွိသေလာက္ နည္းပါးလွသည္၊ မူ၀ါဒ ေပ်ာ့ေျပာင္း ေသာ အတိုက္အခံတို႔ကိုဖိႏွိပ္ထားျပီး အစြန္းေရာက္ မူစလင္ဘရားသားဟုဒ္ ကိုသာ အသက္ဆက္ ႏိုင္ရုံ ရွင္သန္ခြင့္ ေပးထားသည္၊ မူဘာရက္က တိုင္းျပည္မွာ သူမရွိလ်င္ ဤဘာသာေရးအစြန္းေရာက္ အုပ္စု သာရွိသည္ ဟူေသာအျမင္ကို ဖန္တီးထားသည္၊

သမၼတ အန္န၀ါဆာဒတ္ လက္ထက္က က်ယ္ျပန္႔ေသာအခြင့္အေရးေတြ မရရွိခဲ့သည့္ စစ္တပ္ကိုသိသိသာသာ အေလ်ာ့ေပးခဲ့သျဖင့္ စစ္တပ္သည္သာ အီဂ်စ္ႏိုင္ငံတြင္ အားေကာင္းေသာအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္လာခဲ့သည္၊ စစ္တပ္ ကသူ႔ကို သစၥာရွိေစရန္ စစ္တပ္အရာရွိၾကီးမ်ားကို စည္းရံုးသိမ္းသြင္းထားခဲ့သည္။

သို႔ပါေသာ္လည္း ထိုလုပ္ရပ္မ်ားက သူ႔ကိုအကာကြယ္မေပးႏိုင္ခဲ့ပါ၊ ၂၀၁၀ခုႏွစ္က သူ႔သား ဂ်ာမယ္ (Gamal) ကိုအရုိက္ အရာ ဆက္ခဲ့သူအျဖစ္ လႊဲေျပာင္းေပးရန္ ၾကံစည္မႈမွာလည္းမေအာင္ျမင္ခဲ့ျပန္ေပ၊ မေက်နပ္သူမ်ား က ဂ်ာမယ္ ၏ပံုကို မီးရိႈ႔ၾကသည္၊ ေငြေၾကးေဖါင္းပြမႈႏႈန္းကျမင့္ တက္လာခ်ိန္တြင္ အဓိကေပါင္မုန္႔ေစ်းႏႈန္းမွာ ၾကီးမားခဲ့ သည္၊ ဆင္းရဲသားလူတန္းစားက ကုန္ေစ်းႏႈန္းၾကီးျမင့္မႈဒဏ္ကိုု အလူးအလဲခံေနရခ်ိန္တြင္၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေငြေၾကးအဖြဲ႔ (IMF) ကအီဂ်စ္ႏိုင္ငံကို အခ်ိန္မေရြးထျပီး ေပါက္ကြဲႏိုင္သည့္ဗံုးႏွင့္ တူသည္ပာု သတိေပးခဲ့ဘူးသည္။

မူဘာရက္က ဆႏၵျပသူမ်ားကို ႏွိမ္နင္းရန္ အမိန္႔ေပးေသာအခါ စစ္တပ္ကျငင္းဆန္ခဲ့သည္၊ ဇႏၵ၀ါရီ ၂၀၁၁ တြင္ ဆႏၵျပသူမ်ားလမ္းေပၚသို႔ ထြက္လာေသာအခါ မူဘာရက္၏ အစိုးရမွာ ဘာမွခံႏိုင္ရည္မရွိေတာ့ဘဲ ျပဳတ္က်ခဲ့ရ သည္၊

ဇြန္လ ၂၀၁၂ တြင္ျပဳလုပ္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမွ မြတ္စလင္ ညီအစ္ကိုမ်ားအဖြဲ႔မွ(Muslim Brotherhood) မိုဟာမက္ မာစီ သမၼတ ျဖစ္လာခဲ့သည္၊ ဤအစြန္းေရာက္အဖြဲ႔မွာ တိုင္းျပည္၏ လိုလားခ်က္ မဟုတ္၊ အမ်ားၾကိဳက္ ေဖးဘရိတ္ ပါတီလည္းမဟုတ္ခဲ့ေပ၊ ႏိုင္ငံအဖို႔ အျခားေရြးခ်ယ္စရာမ်ားမ်ားစားစား မရွိခဲ့ေပ၊ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရသစ္၏ ေရတိုကိုသာ ၾကည့္တတ္ေသာ၊ အေျမာ္အျမင္ ကင္းမဲ့ေသာ ေပၚလစီ မ်ားေၾကာင့္ ျပည္သူအမ်ားစုက မာစီ အစိုးရ ကို မေထာက္ခံခဲ့ၾကေပ၊

မာစီအစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္သည့္ကာလအတြင္းမွာ စစ္တပ္သည္ မွန္မွန္ကန္ကန္အလုပ္ထက္ အမွားမ်ားစြာ လုပ္ခဲ့ သည္၊ တရားစီရင္ေရးအဖြဲ႔ကလည္း မာစီအစိုးရကိုလက္မခံ၊ လံုျခံဳေရးအရာရွိမ်ားကို လမ္းေပၚမွ ျပန္လည္ ရုတ္သိမ္းျပီး ေျဗာင္က်က်ပုန္ကန္လာခဲ့သည္၊ အိမ္မ်ားသို႔ လ်ပ္စစ္ႏွင့္ ဓါတ္ေငြ႔ေပးေနသည့္ ႏိုင္ငံပိုင္ ကုမၸဏီ ကလည္း တာ၀န္မေက်ခဲ့ၾကေပ၊ မာစီ၏အမွားမ်ားမွာ မိမိကိုယ္တိုင္ဖန္တီးျခင္းျဖစ္ျပီး မမွားသင့္ေသာအမွားမ်ား သာ ျဖစ္သည္၊ သူ႔အတြက္အလုပ္လုပ္ေပးမည့္ ႏိုင္ငံပိုင္ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားကိုယ္တိုင္က သူ႔ကိုမေထာက္ခံၾက ေသာ အခါ ဒီမိုကေရစီအစိုးရယႏၱယားမွာ ေနာက္ဆံုးျပိဳလဲသြားခဲ့ရေပသည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီေအာင္ျမင္ေရးမွာ ဆႏၵျပသူမ်ားခ်ည္းလည္းမဟုတ္၊ အတိုက္အခံပါတီအင္အားၾကီးရန္ လည္းမဟုတ္၊ အေရးၾကီးသည္မွာ ဗ်ဴရုိကေရစီအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို နားလည္ေသာေခါင္းေဆာင္၊ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား ကို ႏိုင္ေအာင္ စည္းရုံးႏိုင္ေသာေခါင္းေဆာင္၊ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱယား ကိုလည္ပါတ္ေအာင္ လုပ္ေပးမည့္ ေခါင္းေဆာင္ ႏွင့္ သူ႔ကို အေထာက္အပံ့ေပးမည့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းတခု ခိုင္ခိုင္မာမာရွိေနေရးပင္ျဖစ္ပါသည္။

အီဂ်စ္ႏိုင္ငံမွ အျဖစ္အပ်က္မ်ားက တီဟီရီရင္ျပင္တြင္ ဆႏၵျပသူမ်ားက တခဲနက္ ဆႏၵျပၾက ရံုျဖင့္ ျပည္သူတို႔ လိုလားေသာ လူေနမႈစနစ္ တခုကို ေဖၚထုတ္ ေပးႏိုင္စြမ္း မရွိေၾကာင္း သက္ေသျပလ်က္ရွိပါသည္။

ကိုသန္းလြင္
Ref: The Unsexy Truth as to why the Arab Spring Failed by Amanda Taub, Straits Times