ကုိသန္းလြင္ ● သီအိုစီဒိုက္ ေထာင္ေခ်ာက္

ကုိသန္းလြင္ ● သီအိုစီဒိုက္ ေထာင္ေခ်ာက္
(မုိးမခ) ဇူလုိင္ ၃၀၊ ၂၀၁၇

(၁)
လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၂၄၀၀ ေက်ာ္က ကမာၻေပၚတြင္ အင္အားႀကီးႏိုင္ငံတခုအျဖစ္ စုစည္းမိသည္မွာ စပါတာႏိုင္ငံတခု တည္းသာ ရွိသည္။ ထိုအခ်ိန္က ေရလမ္းခရီးသြားလာႏိုင္သည္မွာလည္း ေျမထဲပင္လယ္ တခုတည္းသာရွိသည္။ ထိုအခ်ိန္ က ေရာမႏိုင္ငံဟုျဖစ္လာမည့္ ေအသင္တို႔သည္ တစတစ အင္အားႀကီးမားလာေနသည္။ ထိုအခ်ိန္က စပါတာႏိုင္ငံမွ လူမ်ား အဖို႔ ေရာမတို႔၏ အင္အားႀကီးထြားလာေနျခင္းကို စိုးရိမ္တႀကီးေစာင္ုၾကည့္ေနသည္။

ဤနည္းျဖင့္ ေရာမႏွင့္ စပါတာစစ္ပြဲသည္ မလြဲမေရွာင္သာျဖစ္ခဲ့ရသည္ဟု သမိုင္းဆရာ သီအိုစီဒိုက္ (Theocydides) က ေရးခဲ့သည္။ သူေရးခဲ့ေသာ Peloponnesian war စာအုပ္တြင္ စပါတာတို႔က တိုးပြားလာမည့္ ေအသင္တို႔၏ရန္ကို ေရွာင္ လြဲ၍မရႏိုင္ဟု ေရးခဲ့ပါသည္။

ယခုအခါ ကမာၻႀကီးသည္ တရုတ္တို႔၏အင္အားပမာဏသည္ တျဖည္းျဖည္းတိုးပြားလာခဲ့ပါသည္။ သို႔အတြက္ အေမရိကန္ႏွင့္ မိတ္ဖက္ႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ ေနရာလုရမည့္ပံုစံ ျဖစ္ေနပါသည္။ ယေန႔ ၂၁ ရာစုေခတ္သည္ ေနရာလုစရာမလိုေတာ့ေအာင္ ကမာၻ ႀကီးမွာ ပံုစံေျပာင္းေနပါၿပီ။ ေရွးက ေျမထဲပင္လယ္တခုတည္းသာ ေရလမ္းေၾကာင္း ရွိခဲ့ၿပီး ေျမထဲပင္လယ္တခုတည္းတြင္သာ လူယဥ္ေက်းမ်ား က်က္စားရာေနရာေနရာ ျဖစ္ခဲ့ပါသည္။ လူ႔ယဥ္ေက်းမႈဆိုသည္မွာ ေျမထဲပင္လယ္ကိုသာ ဗဟိုျပဳ၍ ျဖစ္ ေပၚခဲ့ရပါသည္။

ကမာၻႀကီးတြင္ အေရွ႕အေနာက္ ေတာင္ႏွင့္ေျမာက္ ေနရာအႏွံ႔ျဖစ္ေနၾကျပီး လူ႔ယဥ္ေက်းမႈမွာလည္း ေျပာင္းလဲ ေနပါျပီ၊ လူယဥ္ေက်းတို႔ က်က္စားရာေရျပင္က်ယ္ႀကီးမ်ားအျဖစ္ အႏၱလႏိၱတ္သမုဒၵရာ၊ ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာ၊ အိႏၵိယႏွင့္အေရွ႕ တရုတ္ ပင္လယ္ စသည္တို႔ျဖင့္ လူတို႔၏က်က္စားရာေနရာ အသင့္ရွိေနခဲ့ပါျပီ။

ဟားဗတ္တကၠသိုလ္မွ ဂေရဟမ္အင္ဒါဆင္ (Graham Anderson) က သီအိုစီဒိုက္၏ေထာင္ေခ်ာက္အျဖစ္တင္ ျပခဲ့သည္မွာ (Theocydides Trap)  တရုတ္တို႔၏ ထိုးကြက္ ေအာင္ျမင္မႈမ်ားေၾကာင့္ စစ္ပြဲႀကီးမ်ား ျဖစ္ၾကရမည္ ဟု ၾကိဳတင္ ေဟာကိန္း ထုတ္ခဲ့ပါသည္။

သီအိုစီဒိုက္၏ ေထာင္ေခ်ာက္ႏွင့္ပတ္သက္၍ ၁၆၂၉ ခုႏွစ္က ေသာမတ္ဟုဖ္ ကပထမ ဦးဆံုးအၾကိမ္အျဖစ္ သီအိုစီဒိုက္၏ စာအုပ္ ကို ဘာသာျပန္ရာမွ စတင္ထြက္ေပၚလာဖူးသည္။ ေနာက္ပေရာ္ဖက္ဆာ ကီဂန္၏ ၄ တြဲ ပါစာအုပ္ ထြက္ေပၚခဲ့ ဘူး သည္။ ေနာက္ပေရာ္ဖက္ဆာ Badiam ကလည္း အလားတူစာအုပ္ကိုပင္ ဘာသာျပန္ ၍ ထြက္ေပၚလာဖူးသည္။

သီအိုစီဒိုက္၏ အျမင္မွာ ရိုးရွင္းေသာအျမင္ျဖစ္သည္။ ေအသင္တို႔က တစတစ ထင္ရွားလာခဲ့ျခင္းမွာ သိသာ ထင္ရွားလြန္း သည္။ စပါတာတို႔အျမင္တြင္လည္း ေအသင္သည္ ေရွာင္လြဲ၍မရႏိုင္ေသာ ရန္ပြဲတခုပင္ျဖစ္သည္။ ေပၚလီနီရွန္စစ္ပြဲျဖစ္ရန္ အတြက္ အေရးႀကီးေသာ အခ်က္မ်ားကို သီအိုစီဒိုက္က ရွင္းျပခဲ့ပါသည္။ ျပိဳင္ဘက္မ်ားအၾကား ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိပံုမ်ား တစ တစ ေျပာင္းလဲ၍လာသည္။ လက္ရွိလူက မေက်နပ္ေပ၊ ထိုအခါမိမိတို႔ တာရွည္ရပ္တည္ ေရးအတြက္ စဥ္းစားလာရသည္။

ဘီစီ၅ရာစုအတြင္းက ေအသင္တို႔၏ ဖီလိုဆိုဖီအေရးပါပံုသမိုင္း၊ ဒရာမာ၊ ဘုရားေက်ာင္းကန္ ေဆာက္လုပ္ၾက ေသာ အာခီတက္မ်ား၊ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ေရေၾကာင္း အင္အားစသည္ျဖင့္ တစတစႀကီးထြားလာခဲ့ၾကသည္။ ထိုသို႔ အေရးပါလာျခင္းမွာ ပိုလီနီရွန္ေဒသ တစ္လံုးအတြက္ အေရးပါခဲ့ပါသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ တဖက္က စပါတာ လူမ်ိဳး တို႔အေနျဖင့္လည္း မိမိပိုင္နယ္ အတြင္၌ ျဖစ္ေန၍ သတိႀကီးစြာထားရမည့္ အေနအထားသို႔ ေရာက္လာခဲ့ပါသည္။ သူရွင္းျပခဲ့သည္မွာ ေအသင္တို႔၏ တန္ခိုးႀကီးထြားလာမႈမ်ားသည္ သည္းခံႏိုင္ဘြယ္မရွိေသာ ျဖစ္ရပ္တခုျဖစ္ပါသည္။

တကယ္စင္စစ္စပါတာတို႔က စစ္ကိုအလိုမရွိပါ၊ သူတို႔ဘုရင္ Archidamus က စစ္ကိုအလိုမရွိေၾကာင္း ခဏ ခဏေျပာဆိုခဲ့သည္။ သူတို႔သည္ အိုင္းယင္းဘားကိုပိုက္ဆံအျဖစ္ သံုးၾကသည္။ ထိုယဥ္ေက်းမႈ၏ အသီးအပြင့္ မ်ားကို ခံစားရင္းသာ ျငိမ္းျငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းေနလိုၾကသည္။

ကြန္ဖူျမိဳ႕ကို ေအသင္တို႔က တိုက္ခိုက္ေသာအခါ စပါတာတို႔အေနျဖင့္ ထိုျမိဳ႕ကို ကာကြယ္ရန္ လိုအပ္သည္ဟု ယူဆပါသည္။ စစ္ပြဲတပြဲျဖစ္ျပီဆိုလ်င္ မိမိမိတ္ေဆြကို အကာအကြယ္ေပးရစျမဲသာျဖစ္ပါသည္။ ဤ နည္းျဖင့္ ပိုလီနီရွန္ စစ္ပြဲျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ႏွစ္၃၀ျပည့္၍ စစ္ပြဲႀကီးျပီးဆံုးသြားေသာအခါ စပါတာတို႔ပင္ ေအာင္ပြဲဆင္ခဲ့ ၾကသည္။ စစ္ပြဲေၾကာင့္ ႏွစ္ဖက္စလံုး အထိ နာခဲ့ၾကပါသည္။

(၂)
၁၆ၾကိမ္ေျမာက္ စင္ကာပူႏိုင္ငံတြင္က်င္းပေသာ ရွမ္ဂရီလာဒိုင္ယာေလာ့တြင္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံကာကြယ္ေရး ၀န္ႀကီးက ကမာၻေပၚတြင္ အင္အားအႀကီးဆံုးႏိုင္ငံႏွစ္ခု ပဋိပကၡျဖစ္ရျခင္းမွာ ေရွာင္လြဲ၍ မရႏိုင္ဟု ေျပာခဲ့သည္။

၁၉၀၄ခုႏွစ္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံအင္အားႀကီးမားလာစဥ္တုန္းကလည္း ရရွားတို႔က အင္အားႀကီးႏိုင္ငံအျဖစ္ ရွိေနခဲ့ျပီးျဖစ္သည္။ ဂ်ပန္တိုးတက္လာမႈကို ဟန္႔တားရန္အတြက္ ရရွားတို႔က မက်ိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါ၊ ဇာဘုရင္၏တပ္ကိုသာ ဂ်ပန္တို႔က စတင္တိုက္ ခဲ့သည္။ ၁၉၄၁ ခုႏွစ္ေရာက္ေသာအခါ၌လည္း ဂ်ပန္တို႔က တိုးတက္လာေနေသာ အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ အေမရိ ကန္တို႔ကလည္း ဂ်ပန္ကို တိုက္ခိုက္ရလိမ့္မည္ဟု မေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ေခ်၊ ပုလဲဆိပ္ကမ္းကို စတင္တိုက္ခိုက္ျခင္းမွာလည္း ဂ်ပန္တို႔ သာျဖစ္သည္။

တဖန္ ၁၉၃၀ခုႏွစ္မ်ားဆီက ဥေရာပနယ္ဘက္ကိုၾကည့္လ်င္လည္း ဂ်ာမနီသည္ တစစတိုးတက္လာေနေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္ခဲ့ ပါသည္။ အဂၤလန္၊ ျပင္သစ္၊ ရရွားတို႔သည္ တိုးတက္လာေသာ ဂ်ာမနီကို စစ္တိုက္ရန္ မရည္ရြယ္ခဲ့ၾကပါ၊ ရရွားႏိုင္ငံ ကမူ ဟစ္တလာႏွင့္ပူးေပါင္းရန္ပင္ ၾကိဳးစားခဲ့ပါသည္။

ဤစစ္ပြဲကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ မည္သို႔ဆိုေစ ပေရာ္ဖက္ဆာ ဂေရဟန္က တရုတ္ျပည္ကို သူတို႔လိုခ်င္ သည့္ အရာမ်ိဳးေပး ရမည္ဟုဆိုသည္။ တရုတ္ျပည္ကို ဘာေတြေပးရန္ လိုပါသနည္း။

တကယ္ကစစ္လိုလားသူကို သူၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာေပးေၾကးဆိုလ်င္ ေပး၍မဆံုးျဖစ္ရေပလိမ့္မည္။

တရုတ္တို႔၏ တိုးတက္လာျခင္းမွာ အေမရိကန္ႀကီးစိုးေသာကမာၻတြင္ တိုးတက္တြင္က်ယ္ရျခင္းျဖစ္သည္။ အေမရိကန္သည္ သူ၏လႊမ္းမိုးသူတို႔အခ်င္းခ်င္း ေပါင္းစပ္ထားေသာ ဂရစ္ႀကီးတခုရွိေနျပီးပါျပီ၊ တရုတ္တို႔က တိုးတက္လာသည္ဆိုရာတြင္ အဆိုပါဂရစ္ႀကီးအတြင္းသို႔ တိုး၀င္ရျခင္းျဖစ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ တိုး၀င္လာရျခင္းမွာ လြန္ခဲ့ေသာဆယ္ႏွစ္ခန္႔က စတင္ ခဲ့ျခင္းျဖစ္၏။

ယခင္ Cold war အေျခအေနႏွင့္ ကြဲျပားေသာအေျခအေနမွာ သိသာေနသည္။ ယခင္ကဆိုလ်င္ ဘက္ႏွစ္ဘက္ ဟူ၍ ရွိစျမဲျဖစ္ေနသည္။ ကိစၥတခုကိုၾကည့္ရႈ႕လ်င္ ၾကည့္ရႈ႕ပံုကိုက မတူညီၾကေပ၊ တရုတ္တို႔အေနျဖင့္ One Belt Forum တြင္ တရုတ္သမၼတႀကီးေျပာၾကားခဲ့သလိုပင္ တရုတ္တို႔အေနျဖင့္ မည္သည့္အယူ၀ါဒႏွင့္မွ် ထိပ္တိုက္ တိုက္ခိုက္စရာမလိုေတာ့ဘဲ ပါတနာရွစ္ဟူ၍ ျဖစ္လာသည္ႏွင့္ တိုးတက္ရာတိုးတက္ေၾကာင္းကို စုေပါင္းလုပ္ေဆာင္ရန္သာ ရွိသည္ဟု ဆိုခဲ့သည္ မဟုတ္ပါသေလာ။

ယဥ္ေက်းမႈမ်ား စက္စပ္ေနျပီျဖစ္ရာ စစ္တိုက္သည္ဆိုရာတြင္ ယဥ္ေက်းမႈႏွစ္ခု မတူညီသည္ကို တိုက္ခိုက္ၾကရ ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ စစ္ျဖစ္သည္ဆိုရာတြင္ ႏွစ္ကိုယ္တစိတ္ ပူးေပါင္းေနျခင္းကို တိုက္ခိုက္ရသလို ျဖစ္ရာ ထိုသူ၏ ဦးေခါင္းကိုျဖတ္လ်င္ မိမိေခါင္းကိုျဖတ္သလိုျဖစ္ေနေပလိမ့္မည္၊ ရွီဂ်င္ပင္းကိုယ္တိုင္က ဆီရာတဲျမိဳ႕တြင္ ေျပာခဲ့သလို ပင္၊” သီအိုစီဒိုက္၏ ေထာင္ေခ်ာက္သည္ ေရွးက  ကမာၻေဟာင္းအတြက္ျဖစ္ေၾကာင္း ယခု ေခတ္တြင္နယ္ေျမအတြက္ စစ္တိုက္ စရာမလိုေတာ့ပါ၊” ဟု ေျပာခဲ့ပါသည္။
တကယ့္လက္ေတြ႔တြင္ တရုတ္ျပည္ႀကီးမွ ထြက္ေျပးခ်င္သူေတြ အမ်ားႀကီးျဖစ္ေနပါသည္။ Pollution ေၾကာင့္ ကေလးေတြ ေသေၾကၾကသည္။ ေဆးရုံမ်ား၏အေျခအေနမွာ ေၾကာက္စရာေကာင္းသည္။ အစားအေသာက္မ်ား မွာ ထိမ္းခ်ဳပ္မႈကမရွိ၊ စနစ္ႀကီးမွာ ပ်က္စီးေနျပီး ေရွ႕ေရးမွာ မထင္မွတ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္ေနသည္။

ခ်မ္းသာေသာ၊ ႏိုင္ငံျခားသို႔ထြက္ရန္ အဆင္ေျပေသာ တရုတ္လူမ်ိဳးမ်ားက အေမရိကားတြင္ ေျမေတြ အိမ္ေတြ ၀ယ္ေနၾက သည္။ သမၼတႀကီးကိုယ္တိုင္က သမီးျဖစ္သူကို ဟားဗတ္သို႔ ပညာသင္လႊတ္လိုက္သည္။ ထိုသို႔ လႊတ္ ျခင္းျဖင့္ တရုတ္ျပည္ တြင္ ေနျခင္းထက္ပိုမိုေကာင္းမြန္ေသာ အေျခအေနကို ဖန္တီးႏိုင္ေသာေၾကာင့္လားဟု စဥ္းစားစရာျဖစ္ေနသည္။ မိမိအနား ယူခ်ိန္တြင္ တရုတ္ျပည္ထက္ပို၍ေအးခ်မ္းေသာေနရာတခုကို ရွာေဖြေနျခင္း ေလာဟု စဥ္းစားစရာေတြ ရွိသည္။ သူ၏ပထမ ဇနီးမွာ အဂၤလန္ႏိုင္ငံတြင္ အေျခခ်ေနထိုင္ေနေလျပီး အေမရိကန္တို႔၏ အထက္တန္းေက်ာင္းမ်ားတြင္ တရုတ္ျပည္မွ ေက်ာင္းသားမ်ားႏွင့္ ျပည့္သိပ္၍ေနေနေပျပီ။

ထိုအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ စစ္တိုက္ရန္မွာ မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ေပ၊ အေမရိကန္ႏွင့္စစ္ျဖစ္လ်င္ မိမိအမ်ိဳးအႏြယ္မ်ားျဖင့္ ပင္ ျပန္ လည္စစ္တိုက္ရသကဲ့သို႔ ရွိေနေပလိမ့္မည္။

အေမရိကန္ကာကြယ္ေရး၀မ္ႀကီး မာတစ္က ရွန္ဂရီလာေဟာ္တယ္ေတြ႔ဆံုပြဲတြင္ ေျပာဆိုသကဲ့သို႔ပင္ အေမရိ ကန္ႏွင့္ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႔သည္ ဦးတည္ရာတခုတည္းကို လုပ္ေဆာင္ေနၾကေၾကာင့္ သူတို႔၏လမ္းေၾကာင္းမွာ ေျမာက္ကိုရီးယားမွ လက္နက္ဖ်က္သိမ္းေရးပင္ျဖစ္ေၾကာင္း ဤတူညီေသာအခ်က္တခုတည္းကပင္ လုပ္စရာေတြအမ်ားႀကီး ရွိေနၾကပါသည္ဟု ေျပာဆိုသြားခဲ့သည္။

(၃)
ပေရာ္ဖက္ဆာ ဂေရဟမ္ ၏ ဥပမာမ်ားစြာတို႔တြင္ ၁၆ရာစုႏွစ္ကျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ျပင္သစ္ႏွင့္ ဟန္စဘတ္ (Habburgs) တို႔၏ စစ္ပြဲကိုလည္းေကာင္း၊ ၁ရ ရာစုႏွစ္က ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အဂၤလန္ႏွင့္ ဒတ္ခ်တို႔၏စစ္ပြဲ မ်ားျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ၁၉ ရာစုႏွစ္က ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အုပ္စိုးသူျပင္သစ္ႏွင့္ တိုးထြက္လာသူ ဂ်ာမနီ တို႔စစ္ပြဲ မ်ားႏွင့္လည္းေကာင္း အသီးသီးး ႏႈိင္းယွဥ္ျပခဲ့ေပသည္။

သို႔ပါေသာ္လည္း ပထ၀ီဆိုင္ရာ အေျခအေနမ်ား၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအေနအထား၊ အေျဖးေျဖးနက္ရိႈင္းလာေနေသာ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္၍မရႏိုင္ေတာ႔ေသာ ဂလိုဘယ္လိုက္ေဇးရွင္း အေျခအေန၊ ကမၻာႀကီး၏၊ ေျမာက္မ်ားလွစြာေသာ တခုႏွင့္ တခု မွီခိုေနမႈမ်ား၊ ကုန္ကူးသန္းေရာင္း၀ယ္မႈမ်ား၊ စစ္ႏွင့္လက္နက္ျဖင့္ ေျဖရွင္းျခင္းကို မခံေသာေျခအေန ႏွင့္သံတမန္ေရးရာ ေျဖရွင္းမႈတို႔ေၾကာင့္ စစ္ဆုိသည္မွာမေတြးဆ ႏိုင္ေသာအခ်က္တစ္ခု ျဖစ္ေနေပျပီ၊

ကိုသန္းလြင္
0