ကုိသစ္ (သီတဂူ) ● မုန္တုိင္းထဲက ဖေယာင္းတုိင္ - အပုိင္း (၈)

ကုိသစ္ (သီတဂူ) ● မုန္တုိင္းထဲက ဖေယာင္းတုိင္ - အပုိင္း (၈)
(မုုိးမခ) ေမ ၁၈၊ ၂၀၁၈

ပညာေရး၊ ဥပေဒေရးႏွင့္ တရားစီရင္ေရးစသည့္ ေလာကီအမႈကိစၥ အ၀၀တြင္ ဘာသာေရး အရိပ္အေငြ႔မ်ား လႊမ္းမိုးမႈကင္းဖို႔ ၾကိဳးစားေနၾကခ်ိန္တြင္ တိဗက္တို႔ ကေတာ့ သူ႔အိပ္မက္ေတြကို ခုိင္ခိုင္မာမာ ဆုပ္ကိုင္ထားဆဲပင္ျဖစ္သည္။ သူတို႔က Secularism ကို သိပ္လုိလုိလားလား မရွိတတ္ၾက။ တိဗက္လူမ်ိဳး ခုႏွစ္သန္းေက်ာ္တြင္ သုံးပုံတစ္ပုံက ဘုန္းၾကီးသီလရွင္မ်ားျဖစ္ေနၾကပါသည္။ ဘာသာတရား၏ အဆုံးအမ မ်ားက တိဗက္လူမ်ိဳးတို႔၏ ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီအထိ စိမ့္၀င္ေနၾကျပီး သူတို႔၏ ေန႔စဥ္ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ဘာသာေရးဆိုင္ရာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားက ပိုမ်ားေနေလ့ရွိသည္။ ရိုးရာယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ဓေလ့ထုံးတမ္းစဥ္လာပြဲမ်ား၊ မဂၤလာေဆာင္၊ ေမြးေန႔စသည့္ အခမ္းအနား ပြဲလမ္းသဘင္မ်ားကို ဘာသာေရးအရိပ္ေအာက္တြင္ က်င္းပျပဳ လုပ္ေနၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္လည္း တိဗက္လူမ်ိဳးမ်ားကို "အခုမွ အလယ္ေခတ္က နိုးထလာၾက သူမ်ားအျဖစ္" အေနာက္ကမၻာက ကင္ပြန္းတပ္ျခင္း ျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ အယူသီးတယ္ပဲေျပာေျပာ အစြဲအလမ္းၾကီးတယ္ပဲဆိုဆို တိဗက္လူမ်ိဳး တို႔ကေတာ့ ဘာသာေရးအေရာင္ကင္းသည့္ ေလာကီသီးသန္႔၀ါဒေခၚ Secularism ကို လက္ခံေလ့ မရွိ သူမ်ားျဖစ္သည္။

တိဗက္လူ႔အဖြဲ႔အစည္း၏ အဓိကအခ်က္မွာ ဘာသာတရားပင္ျဖစ္သည္။ တိဗက္တို႔၏ ေန႔စဥ္ ျဖတ္သန္းေနသည့္ဘ၀က ရိုးစင္းလြန္းလွသည္။ သူတို႔အမ်ားစု၏ ေန႔စဥ္ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ဘုရားရွိခုိးျခင္း၊ ပုတိီးစိပ္ျခင္း၊ ဂါထာမႏၱန္ရြတ္ဆိုျခင္းစသည့္ ဘာသာေရး ဆိုင္ရာက်င့္၀တ္မ်ားကို မျဖစ္မေနျပဳလုပ္ရမည့္ ေန႔စဥ္လုပ္ငန္းတစ္ခုအျဖစ္ အသားေပးလုပ္ေဆာင္ ေနျခင္းျဖစ္သည္။ အရြယ္ရင့္ျပီးသူတိဗက္တို႔၏ လက္ထဲ တြင္ေရာက္ရွိေနေသာ လက္ျဖင့္ေ၀ွ႔ ယမ္းျပီး စိပ္ရသည့္ ပုတီးကုံးၾကီးသည္ အိပ္ခ်ိန္ႏွင့္ အလုပ္လုပ္ခ်ိန္မွလြဲ၍ အျမဲတမ္းလုိလုိ လည္ပတ္ေနရသည္ကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္ပါသည္။ အိမ္မ်ား၊ တိဗက္ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမ်ား၏ထိပ္တြင္ တိဗက္သာသနာ့အလံမ်ားကုိ တလူလူလြင့္ထူထားတတ္ၾကေသးသည္။ တစ္ခ်ိဳ႕ေက်ာင္းမ်ား အိမ္မ်ားတြင္ ျခံ၀န္းအျပည့္နီးပါး ၾကိဳးမ်ားျဖင့္ သြယ္တန္းထားၾကသည့္ ေရာင္စုံသာသနာ့ အလံကေလး မ်ားကိုလည္း ေတြ႔ျမင္ရမည္ျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ရည္ရြယ္ခ်က္က သက္ရွိသူေတ္ာစင္မ်ားႏွင့္ ကြယ္လြန္ျပီးၾက ေသာ သူေတာ္ စင္ သူေတာ္ေကာင္းမ်ားကို ပူေဇာ္ပသသည့္အေနျဖင့္ ေစတီမ်ား၊ နတ္ကြန္းမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းကန္ဘုရား ပုထိုးမ်ား တြင္ ေရာင္စုံ တိဗက္သာသနာ့ အလံမ်ားကို လြင့္ထူထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ မိဘမ်ား အေနျဖင့္ မိမိတို႔၏ ရင္ေသြးငယ္မ်ားကို အသက္ခုႏွစ္ႏွစ္ အရြယ္ေရာက္လာလွ်င္ သာသနာ့ေဘာင္သို႔ အေရာက္ပို႔ေဆာာင္ေပးတတ္ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တိဗက္ လူငယ္တိုင္းက ကိုရင္၀တ္ဘူး၊ ဘုန္းၾကီး၀တ္ဘူး (လားမားျဖစ္ဖူး) ၾကသူမ်ား သာျဖစ္ သည္။ သည္ဓေလ့မွာ ျမန္မာ့ဓေလ့ႏွင့္ အတူတူပင္ျဖစ္သည္။

Tibetan Buddhism ကို Lamaism ဟု ေခၚဆိုၾကသူေတြလည္း ရွိပါသည္။ တိဗက္ လားမားမ်ားကို အဂၤလိပ္စာေပက Tibetan Monk ဟု ျပန္ဆိုျပီး Lama ဟူေသာ စကားလုံးႏွင့္ monk ဟူေသာ စကားလုံးမ်ားသည္ ေ၀ါဟာရ ဖလွယ္ထားျခင္းမွ် သာျဖစ္သည္ဟု ဆိုၾကသူေတြလည္း ရွိပါသည္။ သည္ေနရာ တြင္ စဥ္းစားစရာတစ္ခု ရွိပါသည္။ တိဗက္လားမား (Lama)ႏွင့္ (Monk) က အတူတူပဲလား။ ဒါမွမဟုတ္ တျခားစီလားဟူသည္က သံသယျဖစ္စရာရွိေနျပန္ပါေတာ့သည္။ တစ္ခ်ိဳ႕လားမား (Lama)မ်ားက Monk မ်ားျဖစ္နိုင္ၾကေပမယ့္လည္း Monk ဟု ေခၚေ၀ၚသမုတ္ထားသူ အားလုံးကေတာ့ လားမား (Lama) မ်ား မဟုတ္ၾကပါ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ အရည္အေသြးျပည့္၀သည့္ လားမားတစ္ပါးျဖစ္ဖို႔ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ကေန ႏွစ္ဆယ့္ ငါးႏွစ္အထိ က်မ္းစာသင္ယူျခင္း၊ ပုတီးစိပ္ျခင္း၊ တရားဘာ၀နာ ပြါးမ်ားျခင္းတို႔ကို အျပင္းအထန္ၾကိဳးစားအားထုတ္ရေသာေၾကာင့္ပင္ျဖစ္ပါသည္။ လားမား (Lama) ဆိုသည္မွာ ဆရာ (Guru) သို႔မဟုတ္ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္၊ ဘာသာေရးဆရာ (Spiritual teacher) ဟုအဓိပၸါယ္ရပါသည္။ လားမားမ်ားသည္ လူ၀င္စားျဖစ္မည့္ ပုဂၢိဳလ္ထူးမ်ားျဖစ္ျပီး ေနာင္ဘ၀တြင္ တဖန္ျပန္လည္ေမြးဖြားျခင္းႏွင့္ပတ္သက္၍ သူတို႔မွာ ေရြးခ်ယ္ပိုင္ခြင့္မ်ားစြာရွိ ေနၾကသည္ဟု တိဗက္လူမ်ိဳးမ်ားက ယုံၾကည္ထားၾက ေလသည္။

တိဗက္လူမ်ိဳး သုံးပုံတစ္ပုံက သာသနာ့၀န္ထမ္း ရွင္ရဟန္းမ်ားသာျဖစ္ေၾကာင္း စာဖတ္သူသိျပီးျဖစ္သည္။ တိဗက္လူမ်ိဳး သုံးဦးမွာ တစ္ဦးက သာသနာ့ ၀န္ထမ္းျဖစ္ေန ပါသည္။ တိဗက္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ မဟာယာနဗုဒၶဘာသာကို ယုံၾကည္ သက္၀င္ၾက မ်ားျဖစ္ျပီး သူတပါးကို ဦးစားေပးတတ္ျခင္း၊ ကိုယ္က်ိဳးမဖက္ျခင္း၊ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာ တရားႏွင့္ ကိုယ္ခ်င္းစာတရားကို ယုံၾကည္ျမတ္ႏိုးတတ္ၾက သူမ်ားျဖစ္သည္။ ဘ၀မွာ အဆိုး ေလာကဓမ္ေတြနဲ႔ ၾကဳံေတြ႔ရသည့္အခါမွာပင္ သူတပါးအေပၚ အျပစ္မတင္ရက္ တတ္ၾက။ အတိတ္က မိမိရဲ႕ အဆင္ျခင္မဲ့မႈေတြရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ဟုသာ ခံယူတတ္ၾကသူ မ်ားျဖစ္သည္။ သည္းခံျခင္း၊စာနာနလည္ျခင္းႏွင့္ သူတပါးအေပၚ ေမတၱာၾကီးမားစြာ ထားျခင္းျဖင့္သာလွ်င္ သံသရာကလြတ္ေျမာက္ ႏိုင္သည္ဟု တိဗက္လူမ်ိဳးမ်ားက အခုိင္အမာယုံၾကည္ထားၾကေလသည္။ လူ၀င္စားလားမားၾကီးမ်ား ကို တိဗက္လူမ်ိဳး တို႔က ဘုရားအေလာင္းေတာ္ၾကီးမ်ားအျဖစ္ ယုံၾကည္ကိုးကြယ္တတ္ၾကပါေသးသည္။

တကိုယ္ေကာင္း မဆန္တတ္သူမ်ားတြင္ လူ၀င္စားလားမားၾကီးမ်ားသည္ စံျပပုဂၢိဳလ္ထူး ၾကီးမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ သူတို႔မွာ ကိုယ္လြတ္ရုန္းလုိစိတ္အလ်ဥ္းမရွိၾက။ ကိုယ္တိုင္ သိေသာ သံသရာခ်ဳပ္ျပတ္ေၾကာင္းလမ္းကို သူတပါးတို႔အား ညႊန္ျပရန္ အလုိ႔ငွာ လူ႔ေလာကသို႔ တဖန္ျပန္လာၾကသည့္ လားမားၾကီးမ်ား၏ ေမတၱာတရားမွာ ထုထည္ ၾကီးမားလြန္းလွသည္။ တိဗက္လူမ်ိဴးမ်ားအတြက္ အထင္ရွားဆုံးေသာ ဘုရား အေလာင္းမွာ ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဒလုိင္းလားမားပင္ျဖစ္သည္။

တရုတ္ျပည္မၾကီးက တိဗက္ျပည္ကို ၀င္ေရာက္မသိမ္းပိုင္မီ ၁၉၅၀ျပည့္ႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလ ၇ ရက္မတိုင္မီ ေန႔ေတြတုန္းကေတာ့ တိဗက္ျပည္ကေလးက ဆူညံသံကင္းျပီး ေအးခ်မ္းတိတ္ဆိတ္လြန္းလွသည္။ သည္တုန္းကဆိုလွ်င္ ဘုန္္းေတာ္ၾကီး ဒလိိုင္း လားမားသည္ပင္ နိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အရွင္သခင္ျဖစ္သလုိ သာသနာပိုင္ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္လည္း ျဖစ္သည္။ သူ႔အေနအထားက တိဗက္နိုင္ငံအတြက္ တိဗက္ပုပ္ရဟန္းမင္းၾကီးတစ္ပါးပင္ျဖစ္သည္။ ဘုန္းေတာ္ၾကီးကို တိဗက္လူမ်ိဳးမ်ားက ဒီတဘ၀အတြက္သာမက ေနာင္ဘ၀သံသရာ ေကာင္းက်ိဳးအတြက္ကိုပါၾကည့္၍ ယုံၾကည္ေလးျမတ္စြာ ကိုးကြယ္ေလ့ရွိပါသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ျဖစ္မည္ ထင္ပါသည္။ တိဗက္လူမ်ိဳးအမ်ားစု၏ အိမ္မ်ား၊ဆိုင္မ်ားတြင္ ျမန္မာဗုဒၶဘာသာ အိမ္မ်ားကဲ့သို႔ ဘုရားစင္တြင္ ဘုရားဆင္းတုေတာ္မ်ားကို ေတြ႔ျမင္ရခဲသည္။ သို႔ေသာ္ ဘုန္းေတာ္ၾကီး ဒလိုင္းလားမားရုပ္ပုံေတာ္ကိုေတာ့ျဖင့္ အိမ္္တိုင္းနီးပါး ေစ်းဆိုင္တိုင္းနီးပါးတြင္ ေတြ႔ျမင္ရ ေလ့ရွိပါသည္။

ဘုန္းေတ္ာၾကီးက သူတို႔အတြက္ သက္ရွိဘုရားပင္ျဖစ္သည္။ တိဗက္လူမ်ိဳးမ်ားသည္ ဘာသာတရားကို ဦးထပ္ပန္ဆင္တတ္ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။ ဘာသာေရးႏွင့္ယွဥ္လွ်င္ စီးပြါးေရး၊ ပညာေရး၊ ႏိုင္ငံေရးတို႔က ဘာသာေရး၏ ေနာက္တြင္ ရွိပါသည္။ ေအဒီ ၁၁၀၀-၁၄၀၀ ကို အလယ္ေခတ္ဟု သမိုင္းပညာရွင္တို႔က ဆိုပါသည္။ သည္အလယ္ ေခတ္မွာ ကံေကၽြးခ်စနစ္ေခၚ ပေဒသရာဇ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း တစ္ခု အားေကာင္းခဲ့ဖူး ပါသည္။ မင္းမ်ိဳးမင္းႏြယ္ႏွင့္ ေျမပိုင္ရွင္တို႔ အခြင့္ထူးခံခြင့္ရေသာ ကာလတစ္ခု ပင္ျဖစ္သည္။ တစ္ခ်ိန္တုန္းကေတာ့ တိဗက္ျပည္ၾကီးမွာလည္း ကံေခၽြးခ် စနစ္ဆန္ဆန္ ပင္ပင္ပန္းပန္း ျဖတ္သန္းခဲ့ရဖူးသည့္ ခါးသီးေသာ အတိတ္သမိုင္းတို႔ အမွန္တကယ္ပင္ ရွိခဲ့ဖူးပါသည္။

ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါဦးမည္။
ကိုသစ္ (သီတဂူ)
၅၊၁၆၊၂၀၁၈
0