ထင္ေက်ာ္ (စက္မႈတကၠသုိလ္) ● မိမိကိုယ္ကိုေအာင္ႏိုင္ျခင္း အတတ္ပညာ

ထင္ေက်ာ္ (စက္မႈတကၠသုိလ္) ● မိမိကိုယ္ကုိေအာင္ႏိုင္ျခင္း အတတ္ပညာ
(မုိးမခ) ၾသဂတ္စ္ ၆၊ ၂၀၁၈


စစ္ပြဲတစ္ရာႏိုင္ေအာင္တိုက္ႏိုင္တဲ့ စစ္သူႀကီးထက္ မိမိကိုယ္ကိုယ္ ေအာင္ႏိုင္တဲ့သူက ပိုျမတ္တယ္တဲ့။ တကယ္လဲ ကိုယ့္ ကိုယ္ကိုယ္ ေအာင္ႏိုင္ရင္ တေလာကလံုးကို ေအာင္ႏိုင္တာပါဘဲ။

ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေအာင္ႏိုင္ဖို႔ဆိုတာကလဲ ျပင္ပအေျခအေနေတြ၊ ျပင္ပၾသဇာေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈကို မခံမွ။ခံစားခ်က္ေတြကို ဦးစားမေပးဘဲ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မွ။

ၿပီးေတာ့ ျပင္ပကလႈံေဆာ္မႈေတြကို အလိုအေလ်ာက္ သတိလက္လြတ္ မတုန္႔ျပန္ဘဲ မိမိလိုရာ၊ ျဖစ္ခ်င္ရာကို ထိန္းေက်ာင္း တုန္႔ျပန္ႏိုင္မွ။

လူတစ္ေယာက္က ကိုယ့္ကို စကားနာထိုးလိုက္တယ္ ဆိုပါစို႔။ ေဒါသျဖစ္ေနမယ္၊ မအိပ္ႏိုင္ မစားႏိုင္ေလာက္ေအာင္ တႏံု႔ႏံု႔ ခံစားေနရတယ္ဆိုရင္ သူလွံု႔ေဆာ္လိုက္တဲ့အတိုင္း ကိုယ္က အလိုအေလ်ာက္ ေဒါသနဲ႔ တုန္႔ျပန္လိုက္လို႔ေပါ့။ ကိုယ့္စိတ္ေတြ သူလႊဲယမ္းလိုက္တဲ့အတိုင္း ယိမ္းယိုင္သြားတာဆိုေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေအာင္ႏိုင္သူလို႔ ေျပာမရေတာ့။ သူမ်ား ပံုသြင္းတာ ခံရတဲ့ဘဝ ကိုယ္ေရာက္သြားၿပီ။

လွံု႔ေဆာ္တာကို အလိုအေလ်ာက္ တုန္႔ျပန္တာကေတာ့ တိရိစၧာန္ေတြရဲ႕ သဘာဝပါ။ ေခြးကို႐ိုက္ရင္ ျပန္ကိုက္တာမ်ိဳးေပါ့။ ဒီလို  အလိုအေလ်ွာက္ မတုန္႔ျပန္ဘဲ ထိန္းခ်ဳပ္ျပီး ကိုယ္လိုခ်င္သလို၊ ျဖစ္ေစခ်င္သလို တုန္႔ျပန္တာကေတာ့ တိရိစၧာန္ထက္သာ တဲ့ လူရဲ႕စြမ္းရည္ပါပဲ။

ဒီစိတၱစြမ္းရည္က လူတိုင္းမွာရွိတယ္ဆိုေပမဲ့ အသံုးမျပဳရင္ေတာ့ ငုပ္ေန၊ ထိုင္းမိႈင္းအိပ္ေပ်ာ္ေနတဲ့ သေဘာ ျဖစ္ေနတတ္ပါ တယ္။ ဒီေတာ့  ဒီငုပ္ေနတဲ့စြမ္းရည္ကို အားေကာင္းဖြံၿဖိဳးလာေအာင္ ေလ့က်င့္ပ်ိဳးေထာင္ေပးဖို႔ေတာ့ လိုအပ္တာေပါ့။

သာမန္လူေတြကေတာ့ ျပင္ပအေျခအေနေတြ၊ ျပင္ပလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြ၊ ခံစားခ်က္ေတြအေပၚမူတည္ၿပီး တုန့္႔ျပန္ေနၾကတာပါ။ ရာသီဥတု ေကာင္းရင္တမ်ိဳး ဆိုးရင္တဖံု၊ ခ်ီးက်ဳးခံရရင္ တမ်ိဳး ကဲ့ရဲ႕ခံရရင္ တသြယ္နဲ႔ reactive သမားေတြပဲမ်ားၾကပါတယ္။

လူမွာ ဆင္ျခင္ႏိုင္တဲ့ စိတ္ရွိတယ္။ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္၊ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျပန္ၾကည့္ျမင္ႏိုင္တဲ့ အသိဉာဏ္ (self - awareness ) လဲရွိတယ္။ ဒါက လူက တိရိစၧာန္ထက္ သာတဲ့အခ်က္ေတြပါပဲ။ တိရိစၦာန္ေတြမွာ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ ျပန္ၾကည့္ႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္ မရွိပါဘူး။ ဒီလို ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျပန္ၾကည့္ျမင္ႏိုင္ဖို႔ကလဲ သတိရွိဖို႔ေတာ့ လိုပါတယ္။ သတိနဲ႔ ကိုယ့္စိတ္ကို ေစာင့္ၾကည့္မွသာ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျမင္ႏိုင္မွာပါ။

ဆဲဆိုႀကိမ္းေမာင္းတာ ခံလိုက္ရရင္၊ အတင္းအဖ်င္းေျပာတာခံလိုက္ရရင္ ေဒါသေတာ့ ထြက္မွာပါပဲ။ ဒါကေတာ့ သတၱဝါ ေတြရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားပါ။ လူလဲ သတၱဝါပဲမဟုတ္လား၊ ဒီေတာ့ ဒီအေျခခံသေဘာတရားအတိုင္းပဲ ျဖစ္လာမွာေပါ့။

ဒါေပမဲ့ ငါေဒါသ ျဖစ္ေနပါလားလို႔ သိလိုက္ရင္၊ ဒီေဒါသစိတ္ကို ျမင္ႏိုင္လို႔ရွိရင္ေတာ့ ေဒါသက အားေပ်ာ့သြားၿပီး ေဒါသရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈကို မခံရေတာ့ပါဘူး။ ဒီေတာ့ စဥ္းစားဆင္ျခင္ၿပီး  အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ တုန္႔ျပန္လာႏိုင္ပါလိမ့္္ယ္။

သာမန္လူေတြကေတာ့ ေဒါသရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈေအာက္ ျပားျပားဝပ္သြားၾကၿပီး က႐ူးမူးထိုး အဆင္ျခင္မဲ့ တုန္႔ျပန္ၾကေတာ့တာပါပဲ။   အသက္တစ္ရာမေနရဘဲ အမႈတစ္ရာေပြျပီး ဒုကၡတြင္းထဲ က်သြားၾကရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေပါ့။

ဒီေတာ့ ျပင္ပလႈံ႕ေဆာ္မႈေတြကို သတိလက္လြတ္ မတုန္႔ျပန္ဘဲ အသိရွိရွိ စနစ္တက် ထိန္းေက်ာင္း တုန္႔ျပန္ႏိုင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ဒီလို တုန္႔ျပန္ႏိုင္ဖို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ျပန္ၾကည့္ျမင္ႏိုင္တဲ့စြမ္းရည္ အားေကာင္းလာေအာင္၊ ဖြံၿဖိဳးလာေအာင္ ေလ့က်င့္ဖို႔ လိုပါတယ္။  အက်ိဳးအရွိဆံုး အလုပ္မို႔လို႔ လူတိုင္း ေလ့က်င့္သင့္ပါတယ္။

ဒီစြမ္းရည္ အားေကာင္းလာတာနဲ႔အမွ် သာမန္လူေတြနဲ႔ တစတစ ကြာျခားလာမွာပါ။ မိမိစိတ္ကို မိမိ ထိန္းေက်ာင္းႏိုင္တဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေအာင္ႏိုင္သူ တစ္ေယာက္ ျဖစ္လာမွာပါ။

ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ျပန္ျမင္ႏိုင္ဖို႔ အဓိက လိုအပ္ခ်က္ကေတာ့ သတိပါပဲ။ ဒီေတါ့ သတိအားေကာင္းေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးဖို႔က အေရးႀကီးဆံုးပါ။

ဒီအတြက္ အေကာင္းဆံုးနည္းကေတာ့ ဗုဒၶဘုရား႐ွင္ ေဟာၾကားခဲ့တဲ့ သတိပ႒ာန္တရားအားထုတ္ျခင္းပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ စိတၱာႏုပႆနာေပါ့။ စိတၱာႏုပႆနာဆိုတာ ကိုယ့္မွာ ဘယ္စိတ္ပဲ ျဖစ္ေနေန ျဖစ္ေနတဲ့ စိတ္ေတြကို ျဖစ္ဆဲမွာ အမွန္အတိုင္း သိေနေအာင္ သတိနဲ႔ ေစာင့္ၾကည့္တဲ့ အလုပ္ပါပဲ။

ေလာဘစိတ္ ျဖစ္ေနရင္ ျဖစ္မွန္းသိ၊ ေဒါသစိတ္ ျဖစ္ေနရင္ေနရင္  ျဖစ္မွန္းသိ၊ မနာလို ဝန္တိုစိတ္ျဖစ္ေနရင္လဲ ျဖစ္မွန္းသိ၊ ကိုယ့္မွာ ဘာစိတ္ေတြပဲ ျဖစ္ေနေန ျဖစ္မွန္းသိ  ေနရပါမယ္။

စားေနရင္း၊ထိုင္ေနရင္း၊ အလုပ္လုပ္ေနရင္း သတိေလးထားၿပီး ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ကိုယ္ ေစာင့္ၾကည့္ေပါ့။ အျမဲတမ္း ေစာင့္ ၾကည့္ေနရင္ သတိအားေကာင္းလာၿပီး စိတ္ကေလး အစပ်ိဳးတာနဲ႔ တၿပိဳင္နက္ သိႏိုင္ ျမင္ႏိုင္လာပါလိမ့္မယ္။

စကားမေျပာေသးမီ ေျပာခ်င္တဲ့ စိတ္ကိုသိလိုက္ရၿပီ။ ဒါဆိုရင္ သတိနဲ႔ထိန္းလို႔ရၿပီ။ သူမ်ားနားမခံသာမဲ့၊ အက်ိဳးမဲ့တဲ့ စကား ဆိုရင္ မေျပာမိေတာ့၊ သတိနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္သြားႏိုင္ၿပီ။ အက်ိဳးရွိမရွိ မေျပာခင္ ဆင္ျခင္လိုက္ႏိုင္တဲ့အတြက္ မလိုလားအပ္တဲ့ ျပႆနာေတြ ျဖစ္မလာေတာ့။အသက္တစ္ရာ ေနရလဲ ျပႆနာ တစ္ရာ မရွိေတာ့၊ အမႈတစ္ရာ မေပြေတာ့။

စိတ္ျဖစ္တိုင္း ျဖစ္တိုင္း သိေနျပီး ပယ္ေဖ်ာက္ႏိုင္ေတာ့၊ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေတာ့ မေကာင္းတဲ႔ ကိေလသာဆိုး ေတြက ကိုယ့္ကို မလႊမ္းမိုးႏိုင္ေတာ့။ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေအာင္ႏိုင္သူ ျဖစ္လာၿပီ။

မိုးရြာရြာ ေနပူပူ ျပင္ပအေျခအေနေတြ၊ ျပင္ပျသဇာေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈလဲ မခံရေတာ့။ အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႔ ကိုယ့္အျပဳအမူေတြ၊ ကိုယ့္ရဲ႕ သေဘာထားေတြကို ထိန္းေက်ာင္းလာႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္လဲ အမွန္အတိုင္း နားလည္ သေဘာေပါက္ လာပါလိမ့္မယ္။ကိုယ့္ရဲ႕ အားသာခ်က္ အားနည္းခ်က္ေတြကိုလဲ အမွန္အတိုင္း သိျမင္လာႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

ဒီလို ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ နားလည္ သေဘာေပါက္လာတာဟာ သူမ်ားရဲ႕ အျပဳအမူေတြ၊ ခံစားခ်က္ေတြ၊ သေဘာထားေတြကို နားလည္ဖို႔ လမ္းစဖြင့္ေပးလိုက္သလိုပါပဲ။”တစ္လံမ်ွေလာက္ေသာ မိမိကိုယ္ကို နားလည္ျခင္းသည္ တစ္ေလာကလံုးကို နားလည္ျခင္း ျဖစ္သည္ ” လို႔ ဗုဒၶေဟာၾကားခဲ့တယ္ မဟုတ္လား။

သူတစ္ပါးရဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြ၊ လိုအင္ဆႏၵေတြကို နားလည္လာရင္ေတာ့ ကိုယ္ခ်င္းစာနာတတ္လာၿပီး ကိုယ့္အျမင္သာ မွန္ တယ္ဆိုတဲ့ တစ္ဖက္သတ္အျမင္နဲ႔ လူေတြကို မဆက္ဆံမိေတာ့။ ကိုယ္မလုပ္ခ်င္တဲ့အလုပ္ေတြ သူမ်ားကိုမခိုင္းေတာ့။ ကိုယ္ခံရရင္ မႀကိဳက္ႏိုင္တဲ့၊ မႏွစ္သက္တဲ့ အေျပာအဆို၊အျပဳအမူေတြကိုလဲ သူမ်ားအေပၚ မက်ဳးလြန္မိေတာ့။

ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ေအာင္ႏိုင္သူဟာ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ မာန စတဲ့ ကိေလသာဆိုးေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမွု မခံရေတာ့လို႔ အမွားအမွန္ ခြဲျခားသိျမင္ႏိုင္တဲ့ အသိစိတ္ (conscience)၊ ျပင္ပၾသဇာ လႊမ္းမိုးမခံဘဲ ကိုယ္ပိုင္ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္တဲ့စြမ္းရည္ (Independent will)  ဖြံၿဖိဳးလာပါမယ္။ သူတစ္ပါးရဲ႕ ကိုယ့္အေပၚ ထင္ျမင္မႈေတြကို အေလးမထားေတာ့ပဲ မွန္တဲ့ကိစၥေတြကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဆံုးျဖတ္ ရဲ၊ လုပ္ကိုင္ရဲ လာပါတယ္။

ကိုယ္မွန္တယ္ထင္လို႔ လုပ္လိုက္တဲ့ အလုပ္ရဲ႕ အက်ိဳးဆက္ကိုလဲ ရဲရဲရင့္ရင့္ တာဝန္ယူရဲ လာပါတယ္။

ဒီထူးျခားတဲ့ စြမ္းရည္ ရွိသူဟာ အျခားသတၱဝါေတြ လူေတြထက္ အဆင့္အတန္း ျမင့္မားေနမွာ အေသအခ်ာပါပဲ။

ဒီစြမ္းရည္ေတြက ေလ့က်င့္ျပဳစု ပ်ိဳးေထာင္ေလေလ အစြမ္းအစ ပိုမိုထက္ျမက္ လာေလေလပါ။

ၿပီးေတာ့ ကိုယ့္စိတ္ကိုကိုယ္ ေအာင္ႏိုင္သူေတြဟာ အခက္အခဲ အၾကပ္အတည္း အေျခအေနဆိုးေတြ ေတြ႔ရင္ေတာင္မွ စိတ္ ပ်က္အားေလ်ာ့တာေတြ၊ သူမ်ားကို အျပစ္တင္တာေတြ၊ လက္ေျမႇာက္ ညီးတြားေနတာေတြ၊ အေျခအေနေတြကို နာက်ည္း က်ိန္ဆဲတာေတြမလုပ္ပဲ အေကာင္းေျမာ္ျမင္တဲ့စိတ္နဲ႔ ၾကံ့ၾကံ့ခံရင္ဆိုင္တတ္ၾကပါတယ္။

ျဖစ္သမ်ွအေၾကာင္း အေကာင္းခ်ည္းပဲလို႔ သေဘာမထား၊ ေပးလာတဲ့ အေျခအေနဆိုးေတြကိုလဲ ဒီအတိုင္း လက္မခံဘဲ ကိုယ္ျဖစ္ခ်င္တဲ့ အေျခအေနသစ္ေတြဆီေရာက္ေအာင္ ဖန္တီးယူတတ္ပါတယ္။ အေျခအေနေကာင္းလာတဲ့အထိ ထိုင္ ေစာင့္မေနပဲ အေျခအေနေကာင္းလာေအာင္၊ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့အေျခအေနေရာက္ေအာင္ ကိုယ္ကပဲဦးေဆာင္ႀကိဳးပမ္းတတ္ ပါတယ္။

ဒီလို အစြမ္းထက္ျမက္ေစမဲ့ နည္းလမ္းေတြကို စာဖတ္ၿပီး သိရံုနဲ႔ေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေအာင္နိုင္တဲ့သူ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ ပါဘူး။ အသိနဲ႔အက်င့္ မတူပါဘူး။ သာမန္သိရံုေလာက္နဲ႔ေတာ့ ျပင္ပပတ္ဝန္းက်င္ရဲ႕ ၾသဇာလႊမ္းမိုးမႈေတြ၊ ဗီဇမ်ိဳး႐ိုးလႊမ္း မိုးမႈေတြ၊ ကေလးဘဝထဲက အေတြ႔အၾကံဳေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ေနတဲ့ အက်င့္စ႐ိုက္ေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမႈေတြကို မလြန္ဆန္ႏိုင္ပါဘူး။

အက်င့္မရွိတဲ့အသိဟာ အဆံမပါတဲ့ သျကၤန္အေျမာက္လို အလဟႆပါပဲ။ အသိရွိေအာင္လဲ ေလ့လာၿပီးျပင္းျပတဲ့ စိတ္ ဆႏၵနဲ႔ ငုပ္ေနတဲ့စြမ္းရည္ေတြကို ေလ့က်င့္ႏိႈးဆြေဖာ္ေဆာင္ေပးရမွာပါ။ ရွိၿပီးသားစြမ္းရည္ေတြကိုလဲ အားေကာင္းလာေအာင္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ ေလ့က်င့္ေပးရမွာပါ။ သတိေကာင္းသည္ထက္ ေကာင္းလာေအာင္ ကိုယ့္စိတ္ကို ျမင္သည္ထက္ ပိုျမင္ႏိုင္ ေအာင္ ႀကိဳးစားေလ့က်င့္ရမွာပါ။

ကိုယ့္ဘဝအတြက္ ကိုယ္သာ တာဝန္အရွိဆံုးပါ။ ကိုယ့္အျပဳအမူေတြ အစြမ္းထက္ဖို႔ ကိုယ့္အေပၚမွာပဲ မူတည္ပါတယ္။ ကိုယ့္ဘဝ အဆင့္ျမင့္ ေအာင္ျမင္ဖို႔အတြက္ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ပဲ မဆုတ္မနစ္တဲ့ ဇြဲလံု႔လနဲ႔ ႀကိဳးစားေဆာင္ရြက္ရမွာပါ။

 "အတၱာဟိ အတၱာေနာ နာေထာ" မိမိကိုယ္သာ မိမိကိုးကြယ္ရာပါတဲ့။

ထင္ေက်ာ္ (စက္မႈတကၠသိုလ္)
0